ادعای رشد ۸۰ درصدی قیمت مسکن؛ روایت بازار یا واقعیت؟

اقتصادسنج| اصل ادعا از سوی یکی از اعضای هیئت مدیره اتحادیه مشاوران املاک مطرح شده اما صحت و سقم آن با هیچ متر و معیاری قابل اثبات نیست. بانک مرکزی از دو سال قبل انتشار گزارش تحولات بازار مسکن تهران را متوقف کرده و علت را دسترسی نداشتن به داده‌های جدید سامانه املاک و مستغلات دانسته است. با این حال مرکز آمار ایران نرخ تورم نقطه به نقطه مسکن در کل کشور را حدود 35 درصد می‌داند که فاصله زیادی با ادعای افزایش 80 درصدی قیمت مسکن در حد فاصل چهار ماه گذشته دارد.

ادعای رشد 80 درصدی قیمت مسکن از کجا آمد؟

صحبت‌های یکی از اعضای هیئت مدیره اتحادیه مشاوران املاک در روزهای گذشته به سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد. تورج سرباز در این مصاحبه ادعا می‌کند که قیمت خانه در تهران از پیش از شروع جنگ تا امروز افزایش خیره‌کننده 80 درصدی را تجربه کرده است. او در صحبت‌های خود اشاره کرد که به دلیل این گرانی بی‌سابقه مستاجران بیشترین آسیب را دیده‌اند.

این مقام صنفی همچنین در لابه‌لای صحبت‌هایش انگشت اتهام را به سمت برخی از بانک‌ها گرفت. به گفته او بانک‌ها با استفاده از شرکت‌های زیرمجموعه و واسطه‌ها نقدینگی عظیمی را وارد بازار املاک به‌ویژه در مناطق شمالی شهر می‌کنند و همین مسئله به ملتهب شدن بازار دامن می‌زند.

افزایش 80 درصدی قیمت مسکن واقعی است؟

برای بررسی صحت این ادعا اولین و معتبرترین مرجع گزارش‌های رسمی است. واقعیت این است که این ادعای جنجالی از سوی هیچ نهاد رسمی و معتبری مانند بانک مرکزی یا مرکز آمار ایران تایید نشده است. صحبت‌ها و ادعای اعضای هیوت مدیره مشاوران املاک ممکن است از ارقام پیشنهادی فروشنده‌ها استنباط شود اما از یک نکته مهم نباید غافل شویم.

ارقامی که فروشنده‌ها روی ملک خود می‌گذارند و در پلتفرم‌های اینترنتی ثبت می‌کنند، با مبلغی که در نهایت روی میز بنگاه توافق می‌شود تفاوت زیادی دارد. قیمت پیشنهادی معمولا بر اساس توقعات و هیجانات فروشنده تعیین می‌شود اما قیمت رسمی همان مبلغی است که در سند معامله ثبت می‌شود. معمولا همیشه رقمی که روی کاغذ قرارداد می‌آید، بسیار کمتر از پیشنهاد اولیه فروشنده است.

روایت مرکز آمار از تورم مسکن

وقتی ادعای بازار را با آمارهای رسمی می‌سنجیم، تفاوت‌ها آشکار می‌شود. در شرایطی که بانک مرکزی مدتی است گزارش‌های منظم خود را منتشر نمی‌کند، مرکز آمار ایران به تازگی داده‌های جدیدی را در اختیار عموم قرار داده است. طبق آخرین گزارش مرکز آمار نرخ تورم نقطه به نقطه مسکن حدود 35 درصد گزارش شده است. یعنی از خرداد پارسال تا خرداد امسال به طور متوسط 35 درصدی به قیمت مسکن اضافه شده است.

همچنین این مرکز میزان تورم نقطه‌به‌نقطه در بخش اجاره‌بها را نیز حدود 31 تا 32 درصد اعلام کرده است. البته که باید به نکته دیگری هم توجه کنیم. داده های مرکز آمار بر مبنای معاملات رسمی استخراج می‌شود و اگر خریدوفروشی در سامانه‌های رسمی درج نشود،‌ جایی در محاسبات مرکز آمار نخواهد داشت.

لزوم انتشار گزارش رسمی از بازار مسکن

تقریبا بیش از دو سال است که بانک مرکزی انتشار گزارش ماهانه تحولات بازار مسکن تهران را متوقف کرده است. در غیاب این گزارش فضا برای گمانه‌زنی و انتشار اخبار ضدونقیض توسط پلتفرم‌های آنلاین و مراجع غیررسمی باز شده است.

بانک مرکزی می‌گوید به دلیل مشکلات فنی و ناهماهنگی بین دستگاه‌ها هنوز به داده‌های خام و کامل سامانه جدید املاک دسترسی ندارند تا بتوانند آمار دقیق معاملات را استخراج و منتشر کنند.

زمانی که این گزارش به طور منظم منتشر می‌شد، خریدار و فروشنده با یک چشم‌انداز روشن و بر اساس میانگین قیمت‌های معامله‌شده واقعی پای میز مذاکره می‌نشستند. اما حالا از آمارهای رسمی خبری وجود ندارد.