چرخش نقدینگی در بورس؛ پایان اصلاح یا یک توقف موقت؟

اقتصادسنج؛ بررسی معاملات تالار شیشه‌ای نشان می‌دهد بورس تهران پس از پشت سر گذاشتن یکی از پرالتهاب‌ترین مقاطع معاملاتی هفته‌های اخیر، نشانه‌هایی از تغییر رفتار سرمایه‌گذاران را در معاملات دیروز(دوشنبه) بروز داد. جایی که رشد همزمان شاخص‌های اصلی، ورود دوباره پول حقیقی و افزایش ارزش معاملات خرد، از تغییر فضای بازار سهام حکایت دارد؛ هرچند هنوز نمی‌توان با قاطعیت از پایان دوره اصلاح سخن گفت.

این در حالی است که بازار سهام در هشت روز معاملاتی گذشته تحت تاثیر ترکیبی از شناسایی سود، افزایش نااطمینانی‌های سیاسی و خروج مستمر نقدینگی حقیقی، روندی نزولی را تجربه کرد و بخش قابل توجهی از رشد قبلی خود را از دست داد. این شرایط موجب شد بسیاری از سرمایه‌گذاران با رویکردی محافظه‌کارانه، سرمایه خود را به سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر هدایت کنند.

اما سهامداران روز گذشته تصویری متفاوت از معاملات ارائه کردند؛ و شاخص کل بار دیگر وارد مدار صعودی شد و شاخص هم‌وزن نیز رشد بیشتری را به ثبت رساند؛ موضوعی که نشان می‌دهد تقاضا تنها به چند نماد بزرگ محدود نبوده و بخش وسیع‌تری از بازار سهام مورد توجه خریداران قرار گرفته است. البته در این میان، مهم‌تر از رشد شاخص‌ها، تغییر مسیر جریان نقدینگی بود؛ جایی که پس از چندین روز خروج سرمایه، سرمایه‌گذاران حقیقی دوباره در سمت خرید قرار گرفتند و ورود نقدینگی تازه به بازار ثبت شد.

در کنار این تحول، افزایش ارزش معاملات خرد نیز پیام مهمی برای فعالان بازار سهام داشت. آن هم این که رشد حجم و ارزش معاملات معمولا به معنای افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران و کاهش فضای انتظار است؛ عاملی که می‌تواند زمینه را برای شکل‌گیری روندی باثبات‌تر در بازار سرمایه فراهم کند.

با این حال، کارشناسان معتقدند نباید تنها بر اساس یک روز معاملاتی درباره تغییر روند بازار سهام قضاوت کرد؛ چرا که بورس بازاری آینده‌نگر است و رفتار معامله‌گران بیش از هر چیز به چشم‌انداز متغیرهای سیاسی، اقتصادی و انتظارات از آینده سودآوری شرکت‌ها وابسته است. به همین دلیل، تداوم ورود پول حقیقی و حفظ ارزش معاملات در سطوح بالا، شرط اصلی تثبیت روند مثبت بازار خواهد بود.

از سوی دیگر، همزمان با بهبود معاملات بورس، بازارهای موازی مسیر متفاوتی را طی کردند. جایی که کاهش نرخ ارز و افت قیمت طلا باعث شد بخشی از جذابیت کوتاه‌مدت این بازارها کاهش یابد؛ اتفاقی که می‌تواند بخشی از منابع مالی را دوباره به سمت بازار سرمایه هدایت کند. البته این روند نیز تا حد زیادی به ثبات فضای اقتصادی و سیاسی وابسته خواهد بود.

در مجموع، نکته قابل توجه آن است که بسیاری از تحلیلگران همچنان بر ارزندگی نسبی بازار سهام تاکید دارند؛ و در این میان کاهش نسبت قیمت به سود شرکت‌ها، افت ارزش دلاری بازار سهام و ظرفیت رشد سودآوری بنگاه‌ها در شرایط تورمی، از جمله عواملی است که بورس را از منظر بنیادی در موقعیت قابل قبولی قرار داده است. با این وجود، این ظرفیت زمانی می‌تواند به رشد پایدار قیمت‌ها منجر شود که ریسک‌های بیرونی کاهش یابد و اعتماد سرمایه‌گذاران به شکل مستمر تقویت شود.

در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد بازار سرمایه در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است؛ نقطه‌ای که می‌تواند آغاز بازگشت تدریجی تعادل باشد یا در صورت تشدید دوباره ریسک‌ها، زمینه‌ساز تداوم نوسانات شود. بنابراین، آنچه در روزهای آینده بیش از رشد شاخص‌ها اهمیت دارد، پایداری جریان نقدینگی، استمرار تقاضا و تثبیت اعتماد سرمایه‌گذاران خواهد بود؛ عواملی که می‌توانند مسیر بعدی بورس را مشخص کنند.