بورس تهران در شروع پاییز/ چشمانداز شاخص کل زیر سایه ارزشگذاری
اقتصادسنج| شاخص کل بورس تهران در پایان نیمه نخست سال 1405 در شرایطی وارد فصل پاییز شد که طی ماههای گذشته بخش قابلتوجهی از عقبماندگی خود نسبت به سایر بازارهای دارایی را جبران کرده است. همین موضوع باعث شده مقایسه شرایط فعلی با پاییز سال گذشته، بهویژه از منظر ارزشگذاری، اهمیت بیشتری پیدا کند.
بر این اساس، بررسی روند 18 ساله شاخص کل نشان میدهد مهرماه در 11 سال بازدهی مثبت و در هفت سال بازدهی منفی داشته است. بنابراین از نظر تعداد دورهها، مهرماههای صعودی سهم بیشتری داشتهاند. با این حال، این آمار به معنای آن نیست که بورس در هر پاییز مسیر مشابهی را طی کرده؛ چراکه دامنه تغییرات شاخص در سالهای مختلف تفاوت چشمگیری داشته است.
به عنوان مثال یکی از نمونههای برجسته، مهرماه 1404 است که شاخص کل بیش از 21 درصد رشد کرد؛ و مهرماه سالهای 1392 و 1397 نیز در زمره دورههای مثبت و پرقدرت بازار سهام قرار داشتند. در مقابل، مهرماه 1399 در شرایطی سپری شد که بازار سرمایه پس از یک دوره رشد بسیار سریع، با تغییر انتظارات و اصلاح سنگین قیمتها مواجه شد.
پاییز؛ کارنامهای دوگانه
بررسی عملکرد سهماهه پاییز در همین دوره 18 ساله نیز نشان میدهد سابقه این فصل برای بورس یکدست نیست؛ چرا که تعداد پاییزهای مثبت و منفی بازار سهام فاصله زیادی با یکدیگر ندارد، اما تفاوت اصلی آنها در شدت تغییرات است؛ و در برخی دورهها افت بازار سهام محدود بوده، در حالی که دورههای صعودی توانستهاند بازدهیهای بسیار بالاتری ایجاد کنند. پاییز 1404 هم نمونه بارز این وضعیت بودغ جایی که شاخص کل در مجموع سه ماه پاییز پارسال حدود 53 درصد رشد کرد و یکی از متفاوتترین دورههای صعودی بورس تهران را رقم زد. با این حال، تکرار چنین عملکردی نیازمند شرایطی مشابه از نظر ارزشگذاری، نقدینگی و متغیرهای بنیادی است؛ عواملی که اکنون الزاما در همان نقطه قرار ندارند.
تفاوت مهم پاییز امسال با پاییز پارسال
یکی از متغیرهای مهم در ارزیابی شرایط فعلی، نسبت قیمت به سود بازار یا P/E است. این نسبت در حال حاضر در محدوده 9 واحد قرار دارد؛ در حالی که بازار سرمایه در آغاز پاییز 1404 از منظر ارزشگذاری در سطح پایینتری قرار داشت. در نتیجه، بخشی از تفاوت میان وضعیت امروز و مهر سال گذشته را میتوان در سطح ارزشگذاری سهام جستوجو کرد.
همچنین در مهر 1404، پایین بودن نسبت P/E در کنار ورود نقدینگی و تغییر انتظارات سرمایهگذاران، فضای بیشتری برای رشد قیمتها ایجاد کرد. در مقابل، افزایش نسبت P/E در پاییز امسال به این معناست که برای تداوم رشد قیمت سهام، بازار سهام بیش از گذشته به رشد سودآوری شرکتها نیاز دارد.
از این منظر، گزارشهای ماهانه و صورتهای مالی شرکتها در پاییز جاری اهمیت ویژهای پیدا میکنند؛ چرا که افزایش درآمد و سود شرکتها میتواند بخشی از فشار ناشی از رشد ارزشگذاری را جبران کند، اما در صورت عقبماندن سودآوری از رشد قیمت سهام، احتمال افزایش عرضه و اصلاح برخی نمادها نیز وجود خواهد داشت.
آزمون پاییزی بورس
در کنار ارزشگذاری، نرخ ارز، قیمت جهانی نفت و کامودیتیها، نرخ بهره و شرایط سیاسی و اقتصادی از مهمترین متغیرهایی هستند که میتوانند مسیر بازار سهام را در پاییز امسال تغییر دهند؛ و برای شرکتهای صادراتمحور، نرخ ارز و قیمتهای جهانی اهمیت بیشتری دارد و برای بخش دیگری از بازار سرمایه، نرخ سود و سیاستهای پولی تعیینکنندهتر است.
از سوی دیگر، رشد قابلتوجه شاخص بورس در ماههای گذشته باعث شده بخشی از سرمایهگذاران در سطوح فعلی به شناسایی سود فکر کنند. بنابراین حتی در صورت تداوم عوامل بنیادی مثبت، احتمال شکلگیری دورههای کوتاه اصلاحی یا جابهجایی نقدینگی میان صنایع مختلف وجود دارد.
در مجموع، آمار 18 سال گذشته نشان میدهد “مهرماهِ بورس” از نظر تعداد دورههای مثبت، کارنامه مطلوبتری برای بورس تهران داشته است؛ اما این سابقه بهتنهایی نمیتواند مسیر پاییز 1405 را مشخص کند؛ آن هم به این دلیل که بازار سهام امروز از نظر سطح شاخص و نسبت P/E با مهرماه سال گذشته تفاوت دارد و به همین دلیل، تکرار بازدهیهای تاریخی نیازمند پشتوانه جدیدی از جنس رشد سودآوری، ورود نقدینگی و بهبود متغیرهای اثرگذار بر عملکرد شرکتها خواهد بود. از این رو، پاییز 1405 از این منظر میتواند آزمونی برای سنجش توان بورس در عبور از مرحله «جبران عقبماندگی» و ورود به دورهای باشد که در آن کیفیت سود و ارزشگذاری، نقش پررنگتری در تعیین مسیر سهام ایفا میکنند.
بدون نظر! اولین نفر باشید