رشد بورس پس از فروکش کردن تنش‌ها/ بازگشت اعتماد یا آغاز یک روند جدید؟

اقتصادسنج| یک کارشناس بازار سرمایه واکنش بورس پس از کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی را نشان‌دهنده بلوغ نسبی این بازار عنوان کرد و گفت: بخش عمده‌ای از ریسک‌های سیستماتیک پیش‌تر در قیمت سهام منعکس شده بود و در صورت ادامه کاهش ریسک‌های سیاسی، ثبات در سیاست‌های اقتصادی و بهبود فضای کسب‌وکار، بازار سرمایه می‌تواند وارد یک روند صعودی منطقی، تدریجی و پایدار شود.

سپیده منصوری، اظهار کرد: بازار سرمایه ایران در هفته‌های اخیر یکی از کم‌سابقه‌ترین دوره‌های خود را تجربه کرده است. تشدید تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، فضای تصمیم‌گیری را در تمامی بازارهای مالی تحت تأثیر قرار داد و انتظارات سرمایه‌گذاران را با ابهام همراه کرد. با این حال، رفتار بورس پس از بازگشایی معاملات، برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌های بدبینانه، حامل پیامی مهم بود؛ بازاری که تصور می‌شد در برابر شوک‌های سیاسی آسیب‌پذیرتر از همیشه باشد، نه‌تنها تعادل خود را حفظ کرد، بلکه با رشد شاخص‌ها و افزایش تقاضا نشان داد که بخش عمده‌ای از ریسک‌های سیستماتیک، پیش از این در قیمت سهام منعکس شده بود.

وی افزود: این واکنش، از یک منظر، نشانه‌ای از بلوغ نسبی بازار سرمایه است. در ادبیات مالی، قیمت دارایی‌ها همواره برآیندی از انتظارات آینده است، نه صرفاً بازتاب شرایط امروز. از همین رو، زمانی که احتمال گسترش درگیری‌های نظامی کاهش یافت و نخستین سیگنال‌های مثبت از مسیر دیپلماسی و کاهش تنش‌ها منتشر شد، بازار نیز به‌سرعت وارد مرحله بازتعریف ارزش دارایی‌ها شد. این موضوع نشان می‌دهد که بورس، بیش از آنکه به اخبار واکنش نشان دهد، به کاهش «صرف ریسک» اقتصاد ایران واکنش نشان داده است.

منصوری ادامه داد: در واقع، مهم‌ترین متغیری که می‌تواند روند صعودی بازار را در ماه‌های آینده تداوم بخشد، کاهش ریسک‌های سیاسی است. پایان درگیری‌های نظامی، تثبیت آتش‌بس، بازگشت احتمالی به مذاکرات و کاهش محدودیت‌های تجاری، مجموعه عواملی هستند که مستقیماً بر انتظارات سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارند. هرچه افق فعالیت بنگاه‌های اقتصادی شفاف‌تر شود، نرخ تنزیل مورد انتظار سرمایه‌گذاران کاهش می‌یابد و ارزش ذاتی سهام افزایش پیدا می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند زمینه‌ساز ورود دوباره نقدینگی به بازار سرمایه باشد.

وی افزود: البته نباید فراموش کرد که رالی اخیر بازار صرفاً بر پایه خوش‌بینی سیاسی شکل نگرفته است. گزارش‌های عملکرد شرکت‌های بورسی نیز مؤید آن است که بخش قابل توجهی از بنگاه‌های بزرگ، به‌ویژه در صنایع صادرات‌محور، علی‌رغم تحریم‌ها، محدودیت‌های انرژی و نوسانات اقتصادی، همچنان از سودآوری قابل‌قبولی برخوردارند. از سوی دیگر، اصلاح قابل توجه قیمت سهام در ماه‌های گذشته موجب شده است نسبت‌های ارزش‌گذاری، به‌ویژه P/E تحلیلی، در بسیاری از نمادهای بنیادی به محدوده‌های جذاب برسد. به همین دلیل، اگر ریسک‌های سیستماتیک کاهش یابد، بازار از منظر بنیادی نیز ظرفیت لازم برای ادامه روند صعودی را خواهد داشت.

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: در این میان، نقش سیاست‌گذار اقتصادی نیز تعیین‌کننده است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بازار سرمایه، بیش از هر چیز، از بی‌ثباتی در تصمیمات اقتصادی آسیب می‌بیند. مدیریت نرخ بهره، نحوه تأمین کسری بودجه، سیاست‌های ارزی و پرهیز از قیمت‌گذاری دستوری، عواملی هستند که می‌توانند از شکل‌گیری یک روند پایدار حمایت کنند. افزایش بی‌رویه نرخ سود یا انتشار گسترده اوراق بدهی، همچنان مهم‌ترین رقیب بازار سهام محسوب می‌شود و می‌تواند بخشی از جریان نقدینگی را از بورس دور کند. در مقابل، همسویی سیاست‌های پولی و مالی با واقعیت‌های اقتصاد، قدرت ارزش‌گذاری بازار را تقویت خواهد کرد.

وی افزود: نکته مهم دیگر، تغییر رفتار سرمایه‌گذاران است. برخلاف دوره‌های گذشته که هر شوک سیاسی به خروج گسترده سرمایه از بورس منجر می‌شد، این بار بازار پس از عبور از فضای جنگ، واکنشی منطقی‌تر از خود نشان داد. این تغییر رفتار را می‌توان نشانه‌ای از افزایش وزن تحلیل‌های بنیادی در تصمیم‌گیری فعالان بازار دانست. سرمایه‌گذاران به‌خوبی دریافته‌اند که بسیاری از شرکت‌های بورسی، به‌ویژه صادرکنندگان، حتی در شرایط سخت نیز توانایی حفظ سودآوری خود را دارند و همین موضوع از افت عمیق‌تر قیمت‌ها جلوگیری کرده است.

منصوری اظهار کرد: با این حال، تداوم روند صعودی بازار نیازمند استمرار اخبار مثبت سیاسی است. اگر کاهش تنش‌ها به گشایش‌های اقتصادی، تسهیل تجارت خارجی، ثبات در بازار ارز و کاهش نااطمینانی در فضای کسب‌وکار منجر شود، می‌توان انتظار داشت که سرمایه‌های پارک‌شده در بازارهای کم‌ریسک، به‌تدریج به سمت بورس بازگردند. در چنین شرایطی، صنایع بزرگ و بنیادی بازار می‌توانند نقش پیشران این حرکت را ایفا کنند و شاخص کل نیز از رشد سودآوری شرکت‌ها حمایت بگیرد، نه صرفاً از هیجان‌های کوتاه‌مدت.

وی در پایان گفت: در مجموع، بورس امروز در موقعیتی متفاوت از ماه‌های گذشته قرار دارد. ترکیب ارزندگی تاریخی سهام، گزارش‌های مناسب شرکت‌ها، کاهش نسبی ریسک‌های ژئوپلیتیکی و احتمال بهبود فضای سیاسی، فرصت کم‌نظیری را برای بازار سرمایه ایجاد کرده است. اگر این متغیرها در کنار ثبات سیاست‌های اقتصادی تداوم یابد، می‌توان انتظار داشت که بورس، پس از پشت سر گذاشتن یکی از دشوارترین مقاطع خود، وارد دوره‌ای صعودی، منطقی، تدریجی و پایدار شود؛ دوره‌ای که این بار، بیش از آنکه بر موج هیجان استوار باشد، بر پایه بهبود متغیرهای بنیادی و کاهش ریسک سیستماتیک اقتصاد ایران شکل خواهد گرفت.