چرا دولت نرخ تضمینی خرید گندم را اعلام نمی کند؟/ اعتراض کشاورزان به نرخ های زیر ۲۰ هزار تومان

اقتصادسنج | آخرین جلسه شورای تعیین نرخ خرید تضمینی گندم برای چندمین بار لغو و به روز دوشنبه این هفته موکول شد؛ با توجه به اعتراض کشاورزان به قیمت‌های پیشنهادی، به نظر می‌رسد این شورا روی قیمت 17 هزار تومان به جمع‌بندی رسیده است. در حالی که گندم‌کاران نرخ 20 هزار تومان را پیشنهاد می‌دهند.

برگزاری جلسه شورای تعیین نرخ خرید تضمینی گندم دیگر تبدیل به یک رویا شده است. چنانکه روز چهارشنبه، 16 فروردین، این جلسه برای چندمین بار لغو و به روز دوشنبه، 21 فروردین، موکول شد. در این بین اخباری مبنی بر جمع‌بندی قیمت هر کیلو روی 17 هزار تومان اعتراض گندم‌کاران را به دنبال داشته است.

کشاورزان نرخ‌های پایین‌تر از 20 هزار تومان را غیرمنطقی و بدون توجیه می‌دانند و معتقدند در صورت تصویب چنین نرخ‌هایی تولید گندم در سال جاری با مشکل مواجه می‌شود.

با این حال اکنون که 19 روز از سال می‌گذرد، مسئولان دولت، به‌ویژه وزارت جهاد کشاورزی عجله چندانی برای تعیین تکلیف وضعیت گندم‌کاران ندارند. هر بار به بهانه‌های نه‌چندان منطقی جلسه مربوطه لغو و به روز دیگر موکول شد. در آخرین بهانه نیز خبرگزاری دولت در این باره به نقل از علیقلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، نوشت: جلسه بازنگری تعیین قیمت خرید تضمینی گندم به دلیل تداخل با جلسه هیات دولت، به روز دوشنبه هفته آینده موکول شد.

در حال حاضر کمیسیون کشاورزی مجلس و بنیاد ملی گندمکاران قیمت ۱۷ هزار تومان را به عنوان نرخ خرید تضمینی گندم پیشنهاد کرده‌اند؛ این در حالی است که بسیاری از گندمکاران با توجه به نرخ تورم و افزایش هزینه‌های تولید از جمله سم، کود، نیروی کارگر، بذر، کرایه کمباین و نوسان نرخ دلار، قیمت زیر 20 هزار تومان را به زیان خود عنوان می‌کنند.

نیاز ایران به گندم چقدر است؟

با اینکه بخشی زیادی از نیاز مصرفی گندم در کشور با تولید داخل تامین می‌شود، اما ایران همچنان واردکننده گندم محسوب می‌شود. ایران سالانه به بیش از 13.5 میلیون تن گندم نیاز دارد که سال گذشته تولید گندم حدود 13 میلیون تن بود که در مقایسه با سال 1400 رشد 25 درصدی در تولید این محصول را تجربه کردیم که میزان خرید تضمینی گندم از کشاورزان حدود هفت میلیون و 300 هزار تن بود و بیش سه میلیون تن گندم وارد کشور شد.

ایران سومین واردکننده گندم از روسیه شناخته می‌شود که در سال 1400 حدود 3.9 میلیون تن گندم از این کشور خریداری کرد.

افزایش تولید گندم در داخل کشور و از سوی دیگر هدفمندی یارانه آرد و نان، واردات گندم در سال گذشته بیش از 50 درصد کاهش داد. واردات گندم در سال 1400 حدود پنج میلیون و 300 هزار تن بود که این رقم در سال 1401 با دو میلیون کاهش واردات گندم همراه شد.

اکونیوز سال گذشته در گزارشی ارزش وارداتی گندم از روسیه بالا توصیف کرد و نوشت: ارزیابی‌های صورت‌گرفته نشان‌دهنده آن است که گران‌ترین گندم در مدت زمان مورد بررسی از روسیه وارد کشور شده است. به گفته فعالان اقتصادی جنگ روسیه و اوکراین یکی از عواملی است که موجب شد تا روسیه نرخ گندم خود را افزایش دهد و از سوی دیگر برای گندم‌های صادراتی خود عوارض صادراتی تعیین کند که این امر بر رشد قیمت گندم این کشور اثرگذار بود.

رشد شدید ارزش وارداتی گندم طی یک‌سال اخیر

طبق گزارشی که شرکت بازرگانی دولتی ایران سال گذشته منتشر کرد؛ ارزش واردات گندم به کشور در فروردین سال 1401، به دلیل افزایش قیمت‌های جهانی غلات، سه برابر فروردین سال گذشته بود و از ۱۰۳ میلیون دلار در فروردین ۱۴۰۰ با ۱۹۷ درصد افزایش به ۳۰۶ میلیون دلار در فروردین ۱۴۰۱ رسید. اما با این حال به‌نظر می‌رسد ارزش وارداتی گندم برای ایران بالاتر از ارزش وارداتی جهانی تمام می‌شود.

شرکت بازرگانی دولتی ایران از ورود نخستین محموله وارداتی گندم در روز چهاردهم فروردین‌ماه سال جاری خبر داد و گفت: نخستین کشتی حامل گندم به کشور در سال ۱۴۰۲، شامگاه دوشنبه ۱۴ فروردین در بندر شهید رجایی استان هرمزگان پهلوگیری کرد و تخلیه محموله‌های این کشتی به وزن ۶۳ هزار و ۸۴۹ تن از سحرگاه سه‌شنبه ۱۵ فروردین آغاز شد.