مقایسه تورم مسکن در ایران و جهان در ۱۲ سال/ قیمت مسکن در ایران ۲۵۰۰ برابر شد

اقتصادسنج | قیمت مسکن در تهران طی 12 سال گذشته حدود 2500 درصد افزایش را تجربه کرده است؛ این در حالیست که طی همین بازه زمانی بازار مسکن کشورهای جهان از ثبات برخوردار بوده، به نحوی که بیشترین تورم قیمت مسکن در بین 57 کشور جهان طی 12 سال، متعلق به ایسلند با 103 درصد رشد بوده است.

تورم مسکن ایران طی 12 سال گذشته روند بی‌سابقه‌ای را در سطح جهانی پشت سر گذاشته است، اما گره کور این بازار مولد را باید قبل‌تر از این بازه جستجو کرد.

گرهی که به نظر می‌آمد در اواخر دهه 80 با تحویل واحدهای مسکن مهر باز شود، اما تا رویای تحویل چهار میلیون واحد طرح نهضت ملی مسکن ادامه یافته و حالا به حالت فاجعه‌باری در ابعاد گوناگون رسیده است.

گرانی مسکن در سال گذشته همراه با رشد قیمت دلار و نرخ تورم باعث شده است این بازار در شرایط بحرانی‌تری فرو رود و اکنون خرید سرپناهی حداقلی به‌ویژه در کلانشهری مانند تهران به رویایی دور بدل شده است.

تورم مسکن در 12 سال

گزارش‌های مرکز آمار ایران نشان‌ می‌دهد متوسط قیمت مسکن شهر تهران در پاییز سال 1389، یک میلیون و 183 هزار تومان بوده است؛ این میانگین قیمتی، 12 سال بعد یعنی پاییز 1401 در اتفاقی بی‌سابقه تا 48 میلیون و 288 هزار تومان رشد کرده است.

به عبارتی می‌توان گفت متوسط قیمت مسکن شهر تهران در بازه زمانی پاییز 1389 تا فصل مشابه آن در سال 1401 حدود 26 برابر شده و حدود دو هزار و 500 درصد افزایش قیمت داشته است.

به عبارت دیگر، در سال 1389 یک فرد با حدود 111 میلیون تومان می‌توانست یک آپارتمان در سطح متوسط بخرد، حالا اما باید برای همان واحد مسکونی حدود سه میلیارد و 600 میلیون تومان هزینه کند.

هر 5 سال هزار درصد رشد قیمت مسکن!

از سوی دیگر آمارهای بانک مرکزی حاکی از آن است که متوسط قیمت هر متر واحد مسکونی در شهر تهران در بازه پنج ساله یعنی از پاییز 1396 تا پاییز 1401 حدود 9/5 برابر رشد داشته و حدود 838 درصد افزایش را پشت سر گذاشته است. اگر مبنای این آمار از آغاز سال 1396 گذاشته شود به نزدیک هزار درصد نیز می‌رسد.

به این ترتیب قیمت مسکن بین سال‌های 1390 تا 1401 هر پنج سال حدود 800 تا 1000 درصد رشد داشته است!

تورم جهانی مسکن در 12 سال

به تازگی گزارشی در سایت ویژوآل کاپتالیست منتشر شده است که تورم مسکن در بازه سال‌های 2010 تا 2022 را در 57 کشور جهان نشان می‌دهد.

بر اساس این گزارش، ایسلند با 103 درصد افزایش قیمت در بین باقی کشورها رکوددار تورم مسکن طی بازه 12 ساله است. پس از آن هم لیتوانی و نیوزیلند با 97 درصد افزایش قیمت قرار دارند. کانادا هم بین 10 کشور اول در تورم مسکن قرار دارد و ساکنان آن در این بازه زمانی شاهد 90 درصد رشد قیمت بوده‌اند.

این در حالی است که کشوری مانند اندونزی در این 12 سال هیچ‌گونه کاهش یا افزایش قیمتی را تجربه نکرده است. برخی از دیگر کشورها مانند یونان نیز تا 26 درصد تورم منفی را در زمینه مسکن ثبت کرده‌اند.

این مقایسه فاصله نجومی تورم مسکن میان ایران و کشورهای جهان را به خوبی روشن می‌کند؛ اما دلایل این رشد چیست؟

دلایل رشد قیمت جهانی مسکن

در خصوص دلایل رشد قیمت مسکن در کشورهای جهان می‌توان مواردی را برشمرد؛ برای مثال از دیدگاه اقتصاد کلان می‌توان به افزایش درآمدهای قابل تصرف و کاهش نرخ بهره بلندمدت اشاره کرد. همچنین از دریچه جمعیت‌شناختی نیز عواملی مانند رشد جمعیتی، افزایش مهاجرت و تغییرات در ساختار خانواده وجود داشته است. از زاویه شرایط اعتباری هم دسترسی گسترده‌تر و تامین مالی کارآمدتر اعتبارات وام مسکن مطرح هستند.

همچنین می‌توان سایر عوامل مانند بهبود چارچوب سیاست‌های کلان، سرمایه‌گذاری بین‌المللی و تغییرات نظارتی و مالیاتی را مد نظر قرار داد.

موارد جالب توجه دیگری نیز در میان عوامل ذکر شده برای رشد قیمت مسکن در کشورهای جهان دیده می‌شود. برای مثال در ایسلند رشد گردشگری و افزایش اجاره‌های کوتاه‌مدت به بحران مسکن دامن زده و در ایالات متحده عرضه محدود مسکن در افزایش قیمت‌ها دخیل بوده است.

دلایل افزایش قیمت مسکن در ایران

بازار مسکن ایران از تمام این موارد رنج می‌برد و مدت‌هاست، هم از سمت عرضه و هم از سمت تقاضا با مشکلاتی روبه‌رو‌ست؛ گرانی‌ها قدرت خرید مردم را تا اندازه زیادی پایین آورده و حالا نه تنها این بازار با کمبود تقاضای مصرفی مواجه است، بلکه کاهش سود انبوه‌سازان و افزایش قیمت نهاده‌های ساختمانی نیز این بازار را با چالش جدی عرضه مواجه کرده است.

این در حالی است که با کاهش ارزش پول ملی این بازار به عرصه‌ای برای کسب سود و حفظ ارزش دارایی‌ها در برابر تورم نیز تبدیل شده است. در ماه‌های اخیر تقاضای سرمایه‌ای تا حد زیادی در بازار مسکن رشد داشته است که این موضوع خود می‌تواند دلیلی دیگر برای افزایش تورم در این بخش باشد.

از دیدگاه کلی قیمت مسکن در ایران را می‌توان تابعی از وضعیت بحرانی اقتصاد کلان در سال‌های گذشته دانست که به وسیله تحریم‌های بین‌المللی، رشد نرخ تورم و در نهایت افزایش قیمت دلار تقویت شده است.