تقابل دلار و اونس جهانی/ چرا طلا هنوز وارد فاز جهشی نشده است؟

اقتصادسنج؛ یک کارشناس بازار طلا و ارز با اشاره به اینکه بازار طلا در وضعیت انتظار و احتیاط قرار دارد، گفت: بازار طلا در حال حاضر در یک تعادل شکننده است و تا زمان مشخص شدن وضعیت سیاسی و اقتصادی، بازار خبری از حرکت‌های بزرگ و پرشتاب نخواهد داشت.

علی عقیلی درباره افت اونس جهانی طلا در روز گذشته، اظهار کرد: بازار داخلی طلا و ارز در آغاز هفته کاری خود، تحت تأثیر متغیرهای متضاد داخلی و بین‌المللی، در وضعیتی از تردید و احتیاطِ حداکثری قرار گرفته است. در حالی که از ابتدای هفته، نوسانات نرخ دلار محرک افزایش قیمت‌ها در بازار داخلی بوده، اما برخلاف انتظارات برخی فعالان بازار، این افزایش قیمت با شتاب همراه نبوده و بازار را در یک فضای بلاتکلیف میان روند نزولی و صعودی پرقدرت قرار داده است.

وی افزود: مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که جریان تقاضا در بازار همچنان فعال است؛ به طوری که هر اصلاح قیمتی با واکنش خریداران و حرکت به سمت سطوح مقاومتی همراه بوده که موید رابطه مستقیم و سنتی عرضه و تقاضا است. با این حال، معامله‌گران در شرایط پرریسک فعلی، دچار احتیاط مضاعفی هستند و از ورود هیجانی به بازار طلا اجتناب می‌کنند. دلیل اصلی این رفتار، رشد تدریجی و کنترل‌شده قیمت‌هاست که برخلاف دوره‌های صعودی گذشته، خبری از جهش‌های شارپ و پرشتاب در آن نیست. این رویکرد، منجر به کاهش حجم معاملات نسبت به ادوار مشابه شده و نشان می‌دهد بخش بزرگی از سرمایه‌گذاران تا زمان مشخص شدن وضعیت متغیرهای اثرگذار، از انجام معاملات سنگین خودداری می‌کنند.

این کارشناس حوزه طلا و ارز با بیان اینکه در حال حاضر، بازار در یک وضعیت تعادلی شکننده قرار دارد که با کوچکترین تغییر در متغیرهای بنیادی، مستعد برهم خوردن است، تصریح کرد: یک دوگانگی میان معامله‌گران شکل گرفته که مانع از شکل‌گیری یک موج صعودی قدرتمند می‌شود که گروه اول خوش‌بین به رشد، طلا را امن‌ترین دارایی برای حفظ ارزش سرمایه در شرایط تنش‌های ژئوپولیتیک و نااطمینانی‌های اقتصادی می‌دانند و اصلاح‌های قیمتی را فرصتی طلایی برای خرید تلقی می‌کنند و گروه دوم محتاط و بیم‌ناک که معتقدند هر جنگی در نهایت به مسیر مذاکره و صلح ختم می‌شود.

این دسته از معامله‌گران نگرانند که با کوچکترین اخبار مثبت سیاسی، خروج هیجانی سرمایه‌گذاران و تغییر فضای روانی، منجر به افت ناگهانی قیمت‌ها شود؛ اتفاقی که با ترکیب شدن با روند نزولی اونس جهانی، می‌تواند زیان‌های سنگینی را به همراه داشته باشد.

عقیلی با تاکید بر اینکه در حال حاضر دلار همچنان فرمانده اصلی بازار طلا محسوب می‌شود، گفت: به طوری که اگر نرخ دلار از مرز ۱۸۰ هزار تومان عبور کند و تهدیدهای بیرونی در خصوص فشارهای اقتصادی عملیاتی شود، بازار طلا قطعا مسیر صعودی را در پیش خواهد گرفت. در سوی دیگر، اونس جهانی در نقش یک وزنه سنگین، مانع از رشد یکپارچه قیمت در داخل شده است. افت ۱.۵ درصدی اونس جهانی در روز دوشنبه که ناشی از عرضه‌های سنگین برخی کشورها از جمله ترکیه با فروش ۸۲ تن طلا برای مهار تورم و تأمین کسری بودجه است، نشان می‌دهد که فشار فروش در بازارهای جهانی در حال خنثی‌سازی بخشی از اثرات رشد دلار در داخل کشور است. در نهایت، بازار طلا و ارز کشور اکنون در ایستگاه انتظار ایستاده است؛ وضعیتی که در آن دو نیروی متضاد ترس از تغییر فضای سیاسی و تقاضای حفظ ارزش سرمایه، مانع از شکل‌گیری روند حرکتی مشخص و پرشتاب شده است.

این کارشناس حوزه طلا در ادامه با تبیین نقش نرخ بهره در اقتصاد جهانی گفت: نباید فراموش کرد که قیمت طلا در داخل کشور، متأثر از اونس جهانی است. تداوم نرخ‌های بهره بالا توسط فدرال رزرو، سیگنالی منفی برای طلای جهانی محسوب می‌شود. وقتی سود اوراق قرضه آمریکا افزایش می‌یابد، برای سرمایه‌گذاران جذاب‌تر است که دارایی‌های خود را به اوراق قرضه با سود تضمین‌شده تبدیل کنند تا طلا که سودآوری نقدی ندارد. این فرآیند باعث فشار فروش بر طلا و خروج سرمایه‌ها به سمت دلار و اوراق قرضه می‌شود.

بدهی‌های آمریکا؛ چاپ دلار و تحمیل تورم به جهان

وی با انتقاد از سیاست‌های پولی ایالات متحده خاطرنشان کرد: دلار به عنوان ارز مرجع جهانی، اکنون با چالش‌های ساختاری روبروست. دولت آمریکا برای پوشش هزینه‌های سرسام‌آور جنگی و بدهی‌های مضاعف خود، ناچار به چاپ بیشتر دلار است؛ اقدامی که منجر به بی‌ارزش شدن دلار می‌شود. در حقیقت، آمریکا با این سیاست، تورم خود را به تمام کشورهایی که از این ارز استفاده می‌کنند، تحمیل می‌کند.

عقیلی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی، دلار همچنان فرمانده بازار طلاست. اگر نرخ دلار از مرز ۱۸۰ هزار تومان عبور کند، طلا به ناچار مسیر صعودی را در پیش خواهد گرفت. نکته مهم اینجاست که اونس جهانی مانند یک وزنه، مانع از صعود بی‌مهابای طلا در داخل شده است؛ به ویژه با عرضه‌های سنگین طلا توسط کشورهایی نظیر ترکیه برای کنترل تورم، شاهد افت ۱.۵ درصدی اونس جهانی در روز دوشنبه بودیم که تأثیر خود را بر فضای روانی بازار ما نیز گذاشت. در نهایت، تا زمانی که تکلیف نرخ بهره در آمریکا و متغیرهای سیاسی داخلی مشخص نشود، بازار همچنان در این تعادل شکننده باقی خواهد ماند.

این کارشناس حوزه طلا و ارز، به تأثیر منازعات منطقه‌ای بر شاخص‌های اقتصادی پرداخت و در پاسخ به این پرسش که آیا بسته شدن تنگه هرمز تأثیر عمیق‌تری بر قیمت طلا دارد یا سیاست‌های پولی آمریکا؟ اظهار کرد: تنگه هرمز یک ابزار قدرت استراتژیک در اختیار ایران است، از منظر اقتصادی، بسته شدن این تنگه به معنای جهش قیمت نفت و به تبع آن، فشار بر انس جهانی طلاست؛ چراکه این دو دارایی در شرایط عادی رابطه‌ای معکوس دارند. نکته کلیدی اینجاست که استفاده بی‌محابا و مکرر از هر اهرم سیاسی، در بلندمدت از اثربخشی اقتصادی آن می‌کاهد. درست مانند چاقویی که در اثر استفاده مداوم، کند می‌شود، تکرار این اقدام می‌تواند کشورهای منطقه را به سمت ایجاد مسیرهای جایگزین مانند خطوط لوله صادرات نفت به دریای مدیترانه یا مسیرهای موجود در عربستان و امارات سوق دهد که عملا مزیت سوق‌الجیشی ما را در درازمدت خنثی می‌کند.

وی با اشاره به چالش‌های مدیریتی این تنگه گفت: نفع جمهوری اسلامی در مدیریت توأم با اقتدار بر این تنگه است؛ نه بستن بی‌ضابطه آن. متأسفانه شاهدیم که طرف آمریکایی، علیرغم تعهدات پیشین، با تعیین مسیرهای انحرافی برای کشتی‌ها در نزدیکی آب‌های عمان، سعی در نادیده گرفتن اقتدار ایران دارد. تأکیدات چهره‌هایی نظیر آقای قالیباف نیز بر همین محور است که ما به دنبال باز بودن تنگه با مدیریت ایران هستیم، اما خوی استکباری طرف مقابل مانع از پذیرش این واقعیت می‌شود.

رفتار آمریکا در هدف قرار دادن زیرساخت‌هایی مانند پل‌ها و خطوط ریلی که شریان‌های حیاتی دور زدن تحریم‌ها و تجارت ایران با متحدانی همچون چین و روسیه است، نشان‌دهنده ابعاد گسترده‌تر این جنگ است. آن‌ها نه تنها در جبهه اوکراین با روسیه درگیرند، بلکه در اینجا نیز با هدف‌گیری مسیرهای ترانزیتی ما، به دنبال قطع شریان‌های حیاتی اقتصاد ایران هستند.

این تحلیل‌گر حوزه طلا و ارز ضمن ابراز امیدواری نسبت به عبور از شرایط بحرانی، خاطرنشان کرد: در وضعیت فعلی که رئیس‌جمهور آمریکا در بن‌بست تصمیم‌گیری قرار دارد و نتوانسته به اهداف اعلامی خود دست یابد، معتقدم زمان به نفع ایران است. همبستگی اجتماعی و ملی که پس از رویدادهای اخیر ایجاد شده، مؤلفه قدرتمندی است. سیاست درست در این میان، پرهیز از هیجان‌زدگی و مدیریت دقیق ابزارهای قدرت است تا بتوانیم با صبر استراتژیک، از این پیچ تاریخی عبور کنیم. در نهایت، بازار طلا و ارز نیز در این میان تابع تعادل قدرت خواهد بود و تا زمانی که این تقابل‌های ژئوپلیتیک به نتیجه مشخصی نرسد، احتیاط بهترین راهبرد برای فعالان اقتصادی است.