چرا رشد اقتصادی عربستان دو برابر ایران است؟

اقتصادسنج| تولید ناخالص داخلی عربستان سعودی در سال ۲۰۲۲ رکورد تاریخی را شکست. مقامات این کشور این میزان رشد اقتصادی را مدیون ایجاد تنوع در صنعت و نفت‌زدایی از اقتصاد دانسته‌اند.

رشد اقتصادی عربستان سعودی به دلیل قیمت بالای نفت، افزایش چشم‌گیر سرمایه‌گذاری خصوصی و اجرای اصلاحات، روند خوبی را در پیش گرفته است. در سال ۲۰۲۲ مازاد حساب جاری این کشور به بالاترین سطح خود در یک دهه گذشته رسید و تورم مهار شد. همچنین تولید ناخالص داخلی این کشور برای اولین بار در تاریخ به بالای یک هزار میلیارد دلار افزایش پیدا کرد.

سازگاری با نااطمینانی در اقتصاد جهانی که هم بر شرایط مالی و هم بر قیمت نفت تأثیر می‌گذارد، مستلزم تلاش‌های مداوم برای ایجاد سپرهای اقتصادی و تنوع بخشیدن به اقتصاد است. ادامه اصلاحات مالی همراه با برنامه‌های سرمایه‌گذاری به تقویت پایداری مالی و خارجی و اجرای برنامه اصلاحات ساختاری به ایجاد رشد اقتصادی قوی، فراگیر و پایدارتر کمک خواهد کرد.

عربستان سعودی سریع‌ترین رشد اقتصادی گروه ۲۰ را در سال ۲۰۲۲ داشت. رشد کلی این کشور به ۸.۷ درصد رسید که نشان‌دهنده تولید بالای نفت است و رشد ۴.۸ درصدی تولید ناخالص داخلی غیرنفتی، از مصرف خصوصی بالا و سرمایه‌گذاری خصوصی غیرنفتی، از جمله پروژه‌های گیگا حکایت دارد. عمده‌فروشی، خرده‌فروشی، ساخت‌وساز و حمل‌ونقل، محرک‌های اصلی رشد غیرنفتی اقتصاد عربستان بودند.

با وجود اینکه رشد اقتصادی در ایالات متحده و اروپا به شدت در حال کاهش است، انتظار می‌رود اقتصاد بازارهای نوظهور آسیایی حدود سه‌چهارم رشد تولید ناخالص داخلی جهانی را در سال جاری تشکیل دهند. اما به نظر می‌رسد سهم ایران از این رشد چندان چشم‌گیر نیست. اخیرا بانک مرکزی رشد اقتصادی را در سال 1401، چهار درصد و مرکز آمار ایران آن را 4.4 درصد اعلام کرد. این در حالی است که در برنامه‌های توسعه کشورمان، هدف رشد اقتصادی هشت درصد تعیین شده بود؛ هدفی که عربستان سعودی در سال 2022 به آن دست یافت و چشم‌اندازها برای رشد اقتصادی آن در سال 2023 نیز چه از سوی نهادهای داخلی چه از سوی نهادهای بین‌المللی مانند IMF و گروه‌هایی مانند سازمان همکاری و توسعه اقتصادی مثبت تلقی شده است.

اثر نفت‌زدایی بر رشد اقتصادی

بررسی صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد هر چند کاهش تولید نفت اوپک پلاس ممکن است رشد کلی اقتصاد را کم کند اما برآوردهای کنونی حاکی از رشد غیرنفتی بیش از پنج درصدی در نیمه اول سال ۲۰۲۳ است، زیرا مصرف بالا و تسریع اجرای پروژه‌ها باعث افزایش تقاضا ‌می‌شود.

اداره کل آمار عربستان سعودی نیز تأکید کرد که این نرخ رشد بالاترین در بیش از یک دهه گذشته بوده است. آژانس آمار و داده‌های این کشور، این میزان از رشد و شکستن رکورد تولید ناخالص داخلی را به افزایش متنوع‌سازی صنعت اقتصادی و افزایش نفت‌زدایی و کاهش تکیه بر تولید و صادرات نفت نسبت داده که مطابق با چشم‌انداز سال ۲۰۳۰ این کشور پیش رفته است.

فعالیت‌های مربوط به نفت خام و گاز طبیعی با ۳۲.۷ درصد بیشترین سهم را در تولید ناخالص داخلی داشتند و پس از آن خدمات دولتی با ۱۴.۲ درصد قرار گرفتند. فعالیت‌های تولیدی به جز پالایش نفت با سهم ۸.۶ درصدی و فعالیت‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی و رستوران‌ها و هتل‌ها با سهم ۸.۲ درصدی در مجموع چنین رشدی را رقم زدند.

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، متشکل از 38 کشور برای تحریک پیشرفت اقتصادی و تجارت جهانی، سریع‌ترین رشد در میان اقتصادهای بزرگ جهان در سه ماهه اول سال گذشته به عربستان سعودی نسبت داده است.