پرداخت ناقص و با تأخیر عیدی؛ دغدغه معیشتی کارگران در روزهای پایانی سال

اقتصادسنج| در حالی که تنها چند هفته تا آغاز سال جدید باقی مانده، نگرانی‌ها درباره عدم پرداخت کامل یا تأخیر در واریز «عیدی» کارگران، به ویژه در کارگاه‌های کوچک، به یک معضل جدی تبدیل شده است. این مزایای قانونی که باید نقش مهمی در تأمین هزینه‌های شب عید و معیشت خانوار ایفا کند، برای بسیاری از کارگران به یک وعده تحقق‌نیافته یا پرداخت چندمرحله‌ای تبدیل شده است.

عیدی؛ آرزویی در پایان سال

عیدی پایان سال نه تنها یک پاداش، بلکه بخشی از نیازهای ضروری خانواده‌ها برای مقابله با افزایش هزینه‌های پایان سال، خرید مایحتاج، و استقبال از نوروز است. برای کارگری که پیش‌تر نیز از مزایای کامل شغلی محروم بوده یا تنها حقوق پایه دریافت می‌کند، عیدی می‌تواند بخش قابل توجهی از فشار معیشتی را کاهش دهد. با این حال، مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که این انتظار مهم، در بسیاری از واحدها نادیده گرفته می‌شود.

گزارش‌ها حاکی از آن است که بخشی از کارگاه‌های کوچک یا واحدهای خدماتی، یا کلاً عیدی کارگران را پرداخت نمی‌کنند، یا پرداخت آن را به سال آینده موکول می‌نمایند، و یا آن را در قالب پرداخت‌های خرد و چند مرحله‌ای در طول سال تسویه می‌کنند که اثرگذاری آن در زمان نیاز را به شدت تضعیف می‌کند.

عرف بازار کار در برابر خلاء قانونی

در خصوص زمان دقیق واریز عیدی، اگرچه قانون کار مقرره خاصی برای کارگران مشمول تأمین اجتماعی در مورد زمان دقیق واریز تعیین نکرده و این موضوع در اختیار کارفرمایان است، اما یک عرف تثبیت‌شده در بازار کار وجود دارد.

بر اساس رویه معمول، زمان واریز عیدی باید در ماه اسفند و در بهترین حالت، حداکثر تا پایان بهمن ماه صورت پذیرد تا کارگر فرصت کافی برای استفاده از این مبلغ در تدارکات نوروزی را داشته باشد. عدم پایبندی به این عرف، فشار روانی و مالی مضاعفی را بر دوش قشر آسیب‌پذیر کارگری می‌اندازد.

این تاخیرها و پرداخت‌های ناقص، در تضاد کامل با هدف قانون‌گذاری برای حمایت از کارگر در برابر نوسانات اقتصادی است و نشان‌دهنده ضعف نظارتی در اجرای دقیق مزایای شغلی در بخش‌هایی از اقتصاد است. فعالان کارگری خواستارند که با نزدیک شدن به سال جدید، بازرسی‌ها تشدید شود تا اطمینان حاصل گردد که کارگران، دست‌کم با دریافت عیدی قانونی خود، بتوانند با دغدغه‌ای کمتر به استقبال سال نو بروند.