قهوه کافئین‌دار یا قهوه بدون کافئین؛ کدامیک تأثیر گذارتر است؟

اقتصادسنج| پژوهش تازه‌ای نشان می‌دهد قهوه، چه کافئین‌دار و چه بدون کافئین، با تغییر میکروب‌های روده می‌تواند خلق‌وخو و استرس را بهبود دهد، کشفی که نگاه ما به این نوشیدنی محبوب را تغییر می‌دهد.

پژوهش جدیدی از مرکز APC Microbiome Ireland در دانشگاه کالج کورک، برای نخستین‌بار به‌طور جامع سازوکارهای اثرات مثبت قهوه بر «محور روده–مغز» را بررسی کرده است. این مطالعه که در نشریه Nature Communications منتشر شده، نشان می‌دهد مصرف منظم قهوه، چه کافئین‌دار و چه بدون کافئین، می‌تواند ترکیب میکروبی روده را تغییر دهد و در نتیجه بر خلق‌وخو و سطح استرس اثر بگذارد.

مزایای قهوه برای گوارش و حال‌وخو پیش‌تر هم مورد توجه بوده، اما سازوکار دقیق آن روشن نبود. این پژوهش بررسی می‌کند که قهوه چگونه بر «محور میکروبیوتا–روده–مغز»، شبکه ارتباطی دوطرفه میان میکروب‌های روده و مغز، تأثیر می‌گذارد.

در این تحقیق، دو گروه ۳۱ نفره شامل «قهوه‌نوش‌ها» و «غیرقهوه‌نوش‌ها» بررسی شدند. داده‌ها از طریق آزمون‌های روان‌شناختی، ثبت مصرف کافئین و غذا، و نمونه‌های مدفوع و ادرار جمع‌آوری شد تا تغییرات میکروبیوم و وضعیت خلقی/استرس سنجیده شود.

قهوه‌نوش‌ها افرادی بودند که روزانه ۳ تا ۵ فنجان قهوه مصرف می‌کردند، مقداری که از نظر سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) برای اغلب افراد «ایمن و متوسط» تلقی می‌شود.

در آغاز، شرکت‌کنندگان به مدت دو هفته از مصرف قهوه خودداری کردند. در این دوره، در قهوه‌نوش‌ها تغییرات قابل‌توجهی در متابولیت‌های میکروبی روده مشاهده شد، در حالی‌که در گروه غیرمصرف‌کننده چنین تغییری دیده نشد.

قهوه کافئین‌دار در برابر بدون کافئین

سلامت نیوز نوشت: پس از این دوره، قهوه به‌صورت کور (blinded) دوباره وارد برنامه شد: نیمی از افراد قهوه بدون کافئین و نیمی دیگر قهوه کافئین‌دار دریافت کردند. هر دو گروه کاهش معناداری در استرس ادراک‌شده، افسردگی و تکانشگری گزارش کردند. این یافته نشان می‌دهد که بهبود خلق‌وخو صرفاً به کافئین وابسته نیست.

در سطح میکروبی، باکتری‌هایی مانند Eggertella و Cryptobacterium curtum در قهوه‌نوش‌ها افزایش یافتند. اولی با ترشح اسید معده و روده مرتبط است و دومی در سنتز اسیدهای صفراوی نقش دارد، فرآیندهایی که می‌توانند به حذف باکتری‌های مضر و عفونت‌های گوارشی کمک کنند. همچنین افزایش باکتری‌های Firmicutes مشاهده شد که در برخی مطالعات با احساسات مثبت (به‌ویژه در زنان) مرتبط دانسته شده‌اند.

اثرات شناختی، میکروبی و خلقی

بهبود قابل‌توجهی در یادگیری و حافظه تنها در گروه مصرف‌کننده قهوه بدون کافئین دیده شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد ترکیباتی مانند پلی‌فنول‌ها، نه کافئین، ممکن است عامل این اثر باشند.

در مقابل، تنها قهوه کافئین‌دار با کاهش اضطراب و افزایش هوشیاری و توجه همراه بود. کافئین همچنین با کاهش خطر التهاب ارتباط داشت.

پژوهشگران نتیجه می‌گیرند که قهوه چیزی فراتر از کافئین است: یک عامل غذایی پیچیده که با میکروب‌های روده، متابولیسم و حتی وضعیت عاطفی ما تعامل دارد. بنابراین، چه کافئین‌دار و چه بدون کافئین، قهوه می‌تواند از مسیرهای متفاوت اما مکمل، به بهبود سلامت کمک کند.