قفل وام ازدواج در بودجه ۱۴۰۵/ تکلیف وام ازدواج مشخص شد

اقتصادسنج| در جریان بررسی لایحه بودجه سال 1405، موضوع وام ازدواج بار دیگر به یکی از چالش‌های اصلی میان مجلس شورای اسلامی، بانک مرکزی و سایر نهادهای تصمیم‌گیر تبدیل شد. در حالی که پیشنهادهایی برای افزایش مبلغ وام مطرح بود، در نهایت پس از رفت‌و‌برگشت‌های متعدد میان کمیسیون فرهنگی مجلس و سازمان برنامه و بودجه، رقم وام ازدواج بدون تغییر باقی ماند، این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که صف متقاضیان طولانی‌تر شده است و منابع بانکی محل اختلاف جدی میان نهادهای سیاست‌گذار است.

لازم به ذکر است موضوع تأمین منابع وام ازدواج و فرزندآوری در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی سیاست‌های حمایتی تبدیل شده است، در همین زمینه با نبی‌زاده کارشناس پولی و بانکی گفت‌وگو کردیم که مشروح آن در ادامه می‌آید:

وضعیت وام ازدواج و فرزندآوری در سال‌های اخیر چگونه بوده و چرا صف‌ها تا این اندازه طولانی شده است؟

کارشناس پولی: ما چند سالی است که روی موضوع وام ازدواج و فرزندآوری کار و پیگیری می‌کنیم، نکته مهم این است که این دو وام با بسیاری از وام‌های دیگر تفاوت دارند، مثلاً در حوزه مسکن، قانون وجود دارد اما ممکن است اجرا نشود؛ اما درباره وام ازدواج و فرزندآوری، هر عددی که در قانون بودجه تصویب شود، بانک مرکزی و بانک‌ها موظف به پرداخت آن هستند و عملاً ناگزیر از اجرا هستند.

در سال‌های مختلف، برآوردی از تعداد متقاضیان انجام می‌شد، به‌طور متوسط سالانه حدود یک میلیون نفر متقاضی وام ازدواج داریم و تقریباً یک میلیون نفر نیز متقاضی وام فرزندآوری هستند، بر اساس این تعداد و مبلغ هر وام، منابعی در قانون بودجه پیش‌بینی می‌شد.

اما از سال 1401 به بعد، منابع پیش‌بینی‌شده دیگر متناسب با حجم تقاضا نبود، یعنی عملاً میان منابع و مصارف ناترازی ایجاد شد.

دلیل این ناترازی چه بود؟

کارشناس پولی: از سال 1401 بانک مرکزی سیاست کنترل ترازنامه بانک‌ها را به‌طور جدی اجرا کرد. این سیاست باعث محدود شدن وام‌دهی بانک‌ها شد و فضای انقباضی شدیدی در حوزه پولی شکل گرفت. وقتی بانک مرکزی از یک‌سو اعطای تسهیلات را محدود می‌کند، طبیعتاً نمی‌تواند از سوی دیگر فشار بیاورد که بانک‌ها حجم بالایی وام ازدواج و فرزندآوری پرداخت کنند،

به همین دلیل در فرآیند تصویب بودجه، بانک مرکزی تلاش می‌کرد منابع کمتری برای این بخش در نظر گرفته شود.

در بودجه سال 1403 چه اتفاقی افتاد؟

کارشناس پولی: در جریان تصویب بودجه 1403، بانک مرکزی در مجلس لابی گسترده‌ای انجام داد تا منابع بالا نرود. مجلس در ابتدا منابع را از 200 همت به 300 همت افزایش داد و همچنین مبلغ وام فردی را حدود 50 تا 60 درصد بالا برد؛ یعنی وام ازدواج از 200 میلیون به 300 میلیون تومان رسید،

اما این مصوبه به مجمع تشخیص مصلحت نظام رفت. شورای‌عالی نظارت مجمع که تطبیق قوانین با سیاست‌های کلی را بررسی می‌کند، یکی از دو تصمیم مجلس را پذیرفت و دیگری را رد کرد، افزایش مبلغ فردی وام به 300 میلیون تومان تأیید شد، اما افزایش منابع کلی به 300 همت رد شد و منابع دوباره به 200 همت بازگشت؛ با این استدلال که افزایش منابع باعث ناترازی بانک‌ها می‌شود.

نتیجه این تصمیم، شکل‌گیری صف‌های سنگین در سال 1403 بود، در پایان آن سال حدود 450 هزار نفر در صف وام ازدواج و حدود 373 هزار نفر در صف وام فرزندآوری قرار داشتند.