طرحهای جدید بنیاد نخبگان برای تکمیل زنجیره حمایت از استعدادها
اقتصادسنج؛ علی نیکبخت؛ معاون مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: در حوزه دانشآموزی، آقای دکتر افشین (رئیس بنیاد ملی نخبگان) اقدامات بسیار خوبی را آغاز کردهاند. ما پکیج و طرح بسیار مناسبی را آماده کردهایم که اجرای آن به دلیل لزوم دسترسی به جامعه مخاطب و تأمین منابع مالی، قطعاً بیندستگاهی خواهد بود و بنیاد ملی نخبگان به تنهایی قادر به اجرای آن نیست.
وی گفت: طرح فرشتگان میناب دارای دو لایه اصلی است؛ لایه اول «حمایت نهادی» است که به موجب آن باید به طور مستقیم از مدارسی که محل تجمع استعدادهای برتر هستند حمایت کنیم. لایه دوم نیز «حمایت فردی» است که برنامههای مشخصی برای آن تدوین شده و پس از نهایی شدن، جزئیات آن به طور کامل اطلاعرسانی خواهد شد.
معاون امور مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان با اشاره به تحولات ساختاری بنیاد گفت: یک اتفاق بسیار مثبت در بنیاد ملی نخبگان در حال رقم خوردن است و آن، راهاندازی و تشکیل «نظام جامع موضوعات و مسائل» در بنیاد است. با شکلگیری این نظام جامع، حمایتهای بنیاد کاملاً هدفمند خواهند شد. به عنوان مثال، اگر طرح پژوهشی و علمی نظیر «طرح شهید احمدیروشن» را پیادهسازی و اجرا میکنیم، حمایتهای ویژه را معطوف به آن دسته از طرحهایی خواهیم کرد که دقیقاً بر مسائل موجود در این نظام مسائل متمرکز شده باشند.
نیکبخت خاطرنشان کرد: این رویکرد جدید در واقع یک تغییر پارادایم جدی است که در راستای تکمیل چرخه نخبگانی صورت میگیرد؛ چرخهای که از مرحله شناسایی آغاز شده، به توانمندسازی میرسد و در نهایت، به سرریز توانمندیها و فعالیتهای فرد نخبه در جهت حل مسائل کشور ختم میشود.
معاون امور مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان در خصوص مباحث مربوط به بودجه تصریح کرد: در مورد بودجه، قطعاً ما احتیاج داریم که در بخشهایی به بنیاد کمک شود؛ منظورم از کمک، این است که حتماً باید یک نگاه ویژه به این حوزه صورت بگیرد. اما نقطه قوت کار این است که ما در حال تکمیل این زنجیره هستیم. شما در نظر بگیرید که یک زنجیره کامل از مسیر نخبگانی پیش روی ماست؛ در حوزه دانشآموزی، ما اکنون طرح فرشتگان میناب را داریم که خود یک پکیج کامل است. در دوره دانشجویی نیز بحث شناسایی و بحث توانمندسازی را دنبال میکنیم که شامل طرحهای وزوایی (پشتیبانی از فعالیتهای علمی و فرهنگی دانشجویان مستعد) و طرح شهید احمدیروشن میشود.
نیکبخت در ادامه با اعلام یک خبر جدید افزود: اگر بخواهم اسم آن را یک خبر خوب بگذارم، باید بگویم که در آینده نزدیک اتفاق مهمی رخ خواهد داد. ما یک طرح ویژه داریم که در واقع مرحله قبل از طرح شهید احمدیروشن است. در این طرح جدید، بچههایی که در آینده میخواهند عضو هستههای احمدیروشن شوند و روی مسائل واقعی تمرکز کنند، پیش از ورود، یکسری توانمندیها را کسب میکنند. جزئیات این طرح به این صورت است که ما حلقههای حل مسئله کوتاهمدت و متمرکز، مبتنی بر همان «نظام مسائل» تعریف خواهیم کرد. در این حلقهها، بچهها تحت نظر یک «استاد راهنما» یا «استاد راهبر» روی یک مسئله مشخص ایدهپردازی میکنند؛ سپس استاد راهبر این ایدهها را ارزیابی میکند.
وی خاطرنشان کرد: ما به دنبال این هستیم که خروجی این فرآیند، تولید یک «سند سیاستی» توسط خود بچهها باشد؛ البته هدف ما این نیست که این سند را در جایی منتشر کنیم یا به دستگاهی ارائه دهیم، بلکه هدف اصلی ما توانمند شدن بچهها در این مسیر یک الی دو ماهه است تا یاد بگیرند هنگام مواجهه با یک مسئله، چگونه باید عمل کنند و چطور روی حل آن متمرکز شوند. ما در حال کامل کردن این حلقه نخبگانی هستیم.
معاون امور مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان با اشاره به ضرورتهای تغییر پارادایم در بنیاد نخبگان گفت: موضوعی که حتماً باید در بنیاد به آن فکر میکردیم و در حال حاضر نیز در حال اجرا و پیادهسازی آن هستیم، این است که در تغییر پارادایم فعلی، زمان مناسبی برای ارتقای طرحها فرا رسیده است. شما یک هسته طرح پژوهشی شهید احمدیروشن را در نظر بگیرید که محصولی را توسعه داده یا تولید کرده است؛ پیش از این، کار هسته پس از تولید محصول رها میشد، در حالی که اگر روی محصول به دست آمده سرمایهگذاری شود، ممکن است قابلیت تجاریسازی داشته باشد. در تغییر پارادایم جدید، طرحهای ما ارتقا مییابند.
نیکبخت تأکید کرد: ما به هیچ وجه نمیخواهیم طرح شهید احمدیروشن را تعطیل کنیم؛ بلکه تصمیم داریم قبل و بعد از این طرح را تقویت کنیم و اگر حلقهای در این میان وجود ندارد، آن را به وجود بیاوریم. به عنوان مثال، همین «هستههای ایدهپردازی» که پیش از طرح شهید احمدیروشن تعریف کردهایم، خروجیهایشان قاعدتاً به عنوان اولویت اول، عضو هستههای عملیاتی شهید احمدیروشن خواهند شد؛ چرا که این افراد نسبت به کسانی که در این هستههای مقدماتی شرکت نکردهاند، از توانمندی بالاتری برخوردار هستند. بنابراین در مرحله قبل از طرح احمدیروشن، این فرآیند را ایجاد کردهایم که خود به خود به تقویت هستههای احمدیروشن منجر میشود.
وی درباره برنامههای حمایتی پس از پایان طرح احمدیروشن نیز اظهار کرد: برای مرحله بعد از طرح احمدیروشن نیز برنامه مشخصی تدوین کردهایم؛ اگر بخواهم به زبان ساده و کلی بگویم، این برنامه همان «طرح تجاریسازی» است. به این معنا که اگر یک هسته احمدیروشن به محصولی قابل تجاریسازی دست پیدا کند، ما به آن کمک میکنیم تا مسیر تجاریسازی را طی کند. البته در این مسیر، بخشی از کار بر عهده بنیاد ملی نخبگان است، بخشی از آن توسط معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری انجام میشود و بخشی دیگر نیز بر عهده صندوق نوآوری و شکوفایی خواهد بود.
معاون امور مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان تصریح کرد: واقعیت تغییر پارادایم دقیقاً همین است؛ یعنی ما با یک شبکه از افراد و تیمها مواجه هستیم. در این مدل جدید، بنیاد ملی نخبگان، معاونت علمی ریاست جمهوری، صندوق نوآوری و شکوفایی، بنیاد ملی علم ایران و پارکهای علم و فناوری همگی درگیر کار میشوند و این تغییر پارادایم، مبتنی بر حمایت همهجانبه از این شبکه است. بنیاد نخبگان پیش از این فقط تسهیلات وزوایی پرداخت میکرد، اما اکنون رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته است. ما امروز به پارکهای علم و فناوری میگوییم اگر شما به دنبال تیمهای توانمند برای استقرار و حمایت هستید، بیایید و تیمهای موفق طرح احمدیروشن ما را که به نتایج مثبت و ملموسی رسیدهاند، در پارک مستقر و حمایت کنید.
نیکبخت افزود: تمام این حلقهها باید به یکدیگر متصل شوند؛ برای مثال یکی از نقاط تلاقی و همکاری بنیاد ملی نخبگان و پارکهای علم و فناوری همینجاست که هستههای موفق احمدیروشن در پارکها مستقر شوند و از طرف دیگر، چون این هستهها نیاز به حمایت مالی دارند، صندوق نوآوری و شکوفایی وارد عمل شده و از آنها حمایت مالی کند. این حلقهها در حال متصل شدن به یکدیگر هستند و معتقدم اگر همه دستگاهها با هم و در یک ریتم و هماهنگی مناسب پیش برویم، حتی نیازی به بودجههای نجومی و فوقالعاده نخواهد بود؛ چرا که در این زنجیره، بنیاد علم کار خود را انجام میدهد، معاونت علمی وظیفه خود را پیگیری میکند، صندوق نوآوری به تعهداتش عمل میکند و پارکهای علم و فناوری نیز کار خود را پیش میبرند و از موازیکاری جلوگیری میشود.
معاون امور مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان با تأکید بر لزوم هماهنگی نهادهای ذیربط خاطرنشان کرد: ما باید در ریلگذاریهای انجام شده به یکدیگر متصل شویم تا همافزایی واقعی شکل بگیرد. بنده معتقدم تحقق این اهداف لزوماً به بودجههای نجومی و خارج از دسترس وابسته نیست؛ البته نمیخواهم بگویم که این مسیر احتیاجی به پول و منابع مالی کلان ندارد، چرا که قطعاً نیازمند بودجه است، اما بحث بر سر این است که اگر بتوانیم این همافزایی را ایجاد کنیم، دستیابی به اهداف ممکن خواهد بود.
وی در پاسخ به این دیدگاه که شاید اجرای این زنجیره نخبگانی ساده به نظر برسد، تصریح کرد: برخلاف تصور برخی، بنده معتقدم این مسیر و ایجاد این هماهنگی بیندستگاهی اتفاقاً کار بسیار سختی است.
معاون امور مستعدان و آیندهسازان بنیاد ملی نخبگان در خصوص مصادیق عملی این همافزایی یادآور شد: به عنوان مثال، در حال حاضر اقداماتی برای ارائه وام و تسهیلات در حال انجام است؛ مثلاً صندوق نوآوری و شکوفایی به صندوقهای پژوهش و فناوری «خط اعتباری» میدهد. در مدل جدید، این صندوق میتواند خطوط اعتباری خود را دقیقاً بر روی برخی از طرحهای برگزیدهای که ما از سوی بنیاد ملی نخبگان اعلام میکنیم، متمرکز کند.
نیکبخت در پایان با تأکید بر اینکه جوهره اصلی «تغییر پارادایم» در بنیاد نخبگان همین انسجام است، گفت: اگر بخواهم در حوزه مسئولیت خود یک «خبر خوب» به جامعه نخبگانی ارائه دهم، آن خبر قطعاً شکلگیری و ساماندهی حلقههای حمایتی «قبل و بعد» از طرحهای فعلی بنیاد است که در دل این تغییر پارادایم در حال محقق شدن است.
بدون نظر! اولین نفر باشید