ششمین هفته صعودی بورس با چاشنی احتیاط/ شاخص هم‌وزن عقب نشست

اقتصادسنج| بازار سهام در هفته دوم شهریورماه با وجود تداوم روند صعودی شاخص کل، نشانه‌هایی از افزایش احتیاط سرمایه‌گذاران را به نمایش گذاشت؛ جایی که شاخص کل بورس در این هفته 1.84 درصد افزایش یافت و برای ششمین هفته متوالی بازدهی مثبت ثبت کرد، اما شاخص هم‌وزن پس از 6 هفته رشد پیاپی، 0.22 درصد کاهش یافت.

این واگرایی، یکی از مهم‌ترین داده‌های معاملات هفته گذشته بود؛ چرا که نشان می‌دهد رشد بازار سهام در این مقطع بیش از گذشته تحت تاثیر نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز قرار گرفته و بخش قابل‌توجهی از سهام کوچک و متوسط نتوانسته‌اند با نماگر اصلی بازار همراه شوند.

همچنین بررسی عملکرد هفتگی شاخص‌ها نشان می‌دهد در هفته دوم شهریورماه، شاخص کل با رشد 1.84 درصدی در مسیر صعود باقی ماند، اما شاخص هم‌وزن 0.22 درصد افت کرد. به این ترتیب، اختلاف عملکرد دو نماگر به حدود 2.06 واحد درصد رسید.

اهمیت این اختلاف زمانی بیشتر می‌شود که روند چند هفته گذشته را در نظر بگیریم؛ جای که شاخص هم‌وزن پیش از این، 6 هفته متوالی در مسیر صعود قرار داشت و عقب‌نشینی اخیر آن می‌تواند نخستین علامت از تغییر موقت آرایش نقدینگی در بازار سرمایه باشد.

در چنین شرایطی، افزایش تقاضا برای شرکت‌های بزرگ‌تر، به‌ویژه نمادهای صادرات‌محور و دلاری، می‌تواند شاخص کل را در مسیر صعود نگه دارد، در حالی که بخش گسترده‌ای از نمادهای کوچک و متوسط با فشار عرضه یا کاهش تقاضا مواجه می‌شوند.

از سوی دیگر، یکی از مهم‌ترین اعداد معاملات هفته گذشته به رفتار سرمایه‌گذاران حقیقی مربوط می‌شود که در مجموع بیش از 11 هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد. این رقم در کنار رشد شاخص کل، تصویری متفاوت از وضعیت بازار سهام ارائه می‌کند. به بیان دیگر، افزایش سطح شاخص الزاما به معنای افزایش تقاضای عمومی و ورود سرمایه جدید نیست و ممکن است بخشی از رشد نماگر اصلی با جابه‌جایی نقدینگی در میان نمادها و تمرکز تقاضا بر سهم‌های بزرگ‌تر شکل گرفته باشد.

در مقابل، حدود 3.5 هزار میلیارد تومان نقدینگی وارد صندوق‌های طلا شد. همچنین حدود 5.9 هزار میلیارد تومان از منابع هفته گذشته به صندوق‌های درآمد ثابت اختصاص یافت.

ترکیب این ارقام نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران همزمان با ادامه رشد شاخص کل، ترجیح داده‌اند بخشی از دارایی خود را به ابزارهایی با ریسک پایین‌تر یا دارایی‌های مرتبط با طلا منتقل کنند. بنابراین، رفتار نقدینگی در هفته گذشته بیشتر از آنکه نشانه یک ورود فراگیر به بازار سهام باشد، بیانگر تنوع‌بخشی و مدیریت ریسک سرمایه‌گذاران بود.

از سوی دیگر، با وجود خروج پول حقیقی، بازار سهام همچنان از گردش مالی بالایی در هفته گذشته برخوردار بود؛ و میانگین روزانه ارزش معاملات در هفته دوم شهریورماه حدود 48 هزار میلیارد تومان ثبت شد.

این رقم نشان می‌دهد خروج پول حقیقی به معنای کاهش کامل فعالیت معاملاتی در بازار نبوده است. نقدینگی همچنان در بازار گردش داشته، اما مسیر آن تغییر کرده است. بخشی از سرمایه‌ها از سهام خارج شده، بخشی میان صنایع مختلف جابه‌جا شده و بخشی نیز به سمت صندوق‌های سرمایه‌گذاری حرکت کرده است.

از این منظر، کاهش شاخص هم‌وزن را نیز باید در کنار حجم بالای معاملات تحلیل کرد. اگر ارزش معاملات در سطوح بالا باقی بماند، اما همزمان شاخص هم‌وزن و ورود پول حقیقی تضعیف شوند، می‌توان نتیجه گرفت که کیفیت تقاضا در حال تغییر است، نه اینکه نقدینگی به‌طور کامل از بازار خارج شده باشد.

افزون بر این، داده مهم دیگر هفته گذشته، افزایش نسبت قیمت به سود بازار یا P/E به بالاتر از 8 واحد بود. به طوری که عبور این نسبت از محدوده 8 واحد به معنای آن نیست که بازار سهام الزاما وارد محدوده حبابی شده است، اما نشان می‌دهد قیمت سهام نسبت به سودآوری جاری شرکت‌ها با ارزش‌گذاری بالاتری معامله می‌شود. در چنین شرایطی، ادامه رشد این بازار بیش از گذشته به رشد سود شرکت‌ها و بهبود چشم‌انداز درآمدی آنها وابسته خواهد بود.

همچنین افزایش P/E در کنار خروج پول حقیقی می‌تواند باعث شود بخشی از سرمایه‌گذاران پس از رشد قابل‌توجه قیمت‌ها، اقدام به شناسایی سود کنند. بنابراین، در صورت عدم تقویت سودآوری شرکت‌ها، احتمال افزایش نوسان در نمادهایی که رشد بیشتری داشته‌اند، وجود خواهد داشت.

از نگاهی دیگر یکی دیگر از متغیرهای اثرگذار بر معاملات هفته گذشته، افزایش نرخ دلار در بازار آزاد بود؛ چرا که رشد نرخ ارز معمولا توجه سرمایه‌گذاران را به شرکت‌های صادرات‌محور و دارایی‌هایی که درآمد آنها ارتباط بیشتری با نرخ ارز دارد، افزایش می‌دهد.

به همین دلیل، بخشی از واگرایی میان شاخص کل و هم‌وزن را می‌توان از منظر تغییر ترکیب تقاضا نیز بررسی کرد؛ به دلیل این که در شرایطی که انتظارات ارزی تقویت می‌شود، شرکت‌های بزرگ‌تر و دلاری می‌توانند جذابیت بیشتری برای معامله‌گران پیدا کنند.

در همین حال، فاصله میان نرخ دلار توافقی و نرخ بازار آزاد به حدود 37 درصد رسیده است؛ که کاهش تدریجی این فاصله در صورت تحقق می‌تواند در میان‌مدت بر درآمد و سودآوری بخشی از شرکت‌های بورسی اثرگذار باشد، هرچند اثر آن بر هر صنعت به ساختار درآمد، هزینه و نحوه تسعیر ارز شرکت‌ها بستگی دارد.

در نهایت، مجموع داده‌های هفته دوم شهریورماه، تصویری دوگانه از بازار سهام ارائه می‌کند. از یک سو، شاخص کل برای ششمین هفته متوالی رشد کرده و میانگین ارزش معاملات روزانه در سطح حدود 48 همت باقی مانده است. از سوی دیگر، شاخص هم‌وزن 0.22 درصد کاهش یافته، بیش از 11 همت پول حقیقی از سهام خارج شده و بخشی از نقدینگی به صندوق‌های طلا و درآمد ثابت منتقل شده است.

بنابراین، داده‌های هفته گذشته بیشتر از آنکه نشانه پایان روند صعودی بورس باشد، از افزایش احتیاط و تغییر ترکیب تقاضا حکایت دارد.

در این زمینه کارشناسان معتقدند در کوتاه‌مدت، رفتار شاخص هم‌وزن، ارزش معاملات و جریان پول حقیقی سه متغیر کلیدی برای سنجش کیفیت روند بازار سهام خواهند بود. از این رو، اگر شاخص کل همچنان رشد کند اما هم‌وزن و جریان پول حقیقی تضعیف شوند، احتمال افزایش نوسان و اصلاح در بخشی از نمادها بیشتر خواهد شد. در مقابل، بازگشت پول حقیقی به سهام و همزمانی آن با افزایش ارزش معاملات می‌تواند نشانه تقویت دوباره تقاضای عمومی باشد.

بر این اساس، بورس در شرایط فعلی نه با کمبود نقدینگی، بلکه با تغییر مسیر نقدینگی و افزایش حساسیت سرمایه‌گذاران به ریسک و ارزش‌گذاری مواجه است؛ وضعیتی که می‌تواند معاملات هفته‌های آینده را بیش از گذشته انتخابی و نوسانی کند.