راز سلامت مغز از زبان نورولوژیستها؛ ۶ عادتی که باید ترک کنید
اقتصادسنج| به نقل از وومنز هلث، مغز، فرمانده بیچونوچرای بدن انسان است. اندامی که نهتنها عملکردهای حیاتی مانند تنفس و ضربان قلب را تنظیم میکند، بلکه مسئول حافظه، یادگیری، تصمیمگیری و پیچیدهترین فرآیندهای فکری ماست. شاید بتوان بدون برخی اندامها به زندگی ادامه داد، اما سلامت مغز جایگزینپذیر نیست. به همین دلیل، متخصصان مغز و اعصاب که هر روز با پیامدهای اختلالات عصبی سر و کار دارند، بیش از هر کسی میدانند که بیتوجهی به این عضو حیاتی چه هزینهای میتواند داشته باشد.
در گفتوگو با گروهی از نورولوژیستها، از آنها پرسیده شده چه کارهایی را برای حفظ سلامت مغزشان هرگز انجام نمیدهند. پاسخها، در عین سادگی، حاوی نکاتی کلیدی درباره سبک زندگی سالم است؛ توصیههایی که میتواند خطر ابتلا به زوال شناختی، سکته مغزی و دیگر بیماریهای عصبی را کاهش دهد.
۱. مصرف سیگار و الکل
بسیاری از سموم برای بدن مضرند، اما برخی از آنها آسیب مستقیم و جدیتری به مغز وارد میکنند. دکتر جولیان پائولیکی، متخصص مغز و اعصاب در بیمارستان نورثول لنوکس هیل، تأکید میکند که هرگز به سمت سیگار نمیرود. به گفته او، اثرات نیکوتین بر مغز تجمعی است؛ به این معنا که هرچه مدت مصرف طولانیتر باشد، آسیب بیشتر خواهد بود و در عین حال هیچوقت برای ترک دیر نیست.
مطالعات نشان میدهد سیگار کشیدن میتواند خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را تا حدود ۴۰ درصد افزایش دهد. این رقم بهتنهایی زنگ خطری جدی برای افرادی است که سلامت شناختی بلندمدت برایشان اهمیت دارد.
اما فهرست پرهیزهای نورولوژیستها به سیگار محدود نمیشود. پائولیکی همچنین از مواد مخدر و مصرف الکل بهعنوان «نوروتوکسین» یا سموم عصبی یاد میکند؛ موادی که مستقیماً به سلولهای عصبی آسیب میزنند. مصرف اکل با کوچک شدن بافت مغزی، اختلال حافظه و افزایش خطر سکته مغزی ارتباط دارد.
۲. کمخوابی و بینظمی در خواب
تقریباً همه متخصصانی که در این گزارش با آنها گفتوگو شده، بر اهمیت خواب تأکید داشتهاند. دکتر ورنون ویلیامز، نورولوژیست ورزشی و مدیر مرکز نورولوژی ورزشی و طب درد در لسآنجلس، میگوید تلاش میکند خواب منظم، باکیفیت و پایدار داشته باشد. به گفته او، شببیداریهای مکرر و کمخوابی میتواند پیامدهای جدی برای سلامت عمومی و بهویژه مغز داشته باشد.
دکتر هرا کامدار، متخصص مغز و اعصاب و استاد بالینی دانشگاه ایالتی اوهایو، نیز خواب را فرصتی حیاتی برای بازسازی مغز میداند. او توضیح میدهد که خواب به تثبیت خاطرات و آموختهها کمک میکند و به مغز اجازه میدهد خود را «ریست» کرده و منابع انرژیاش را بازیابی کند. به همین دلیل توصیه میکند افراد، در صورت امکان، دستکم هفت ساعت خواب بیوقفه در شب داشته باشند.
اگرچه نیاز به خواب در افراد مختلف متفاوت است و عدد جادویی یکسانی برای همه وجود ندارد، اما داشتن یک برنامه خواب منظم میتواند کیفیت استراحت شبانه را به شکل محسوسی بهبود بخشد.
۳. مصرف زیاد غذاهای فوقفرآوریشده
رژیم غذایی نقش مهمی در سلامت مغز ایفا میکند. غذاهای فوقفرآوریشده که اغلب حاوی قند، نمک و چربیهای ناسالم بالا هستند، با پیامدهایی مانند افت شناختی و افزایش خطر سکته مغزی مرتبط دانسته شدهاند.
دکتر کامدار میگوید تا حد امکان از این نوع خوراکیها و مواد غذایی پرقند پرهیز میکند؛ هرچند اذعان دارد که در عمل، این کار همیشه آسان نیست. او توصیه میکند افراد به سمت مصرف مواد غذایی تازه و الگوهای تغذیهای سالم مانند رژیم مدیترانهای حرکت کنند؛ رژیمی که سرشار از انواع توتها، مغزها، ماهی و سبزیجات برگسبز است و تحقیقات متعددی آن را برای سلامت قلب و مغز مفید دانستهاند.
۴. نادیده گرفتن استرس
استرس مزمن تنها عامل خستگی یا مشکلات پوستی نیست؛ این وضعیت میتواند تأثیرات عمیقی بر مغز بگذارد. افزایش مداوم هورمون کورتیزول در بدن، که در شرایط استرس طولانیمدت رخ میدهد، با افزایش خطر بیماریهای تحلیلبرنده مغزی از جمله زوال عقل مرتبط است.
به گفته کامدار، سلامت روان و سلامت مغز ارتباطی تنگاتنگ دارند. او تأکید میکند که مراقبت از وضعیت روانی، در واقع سرمایهگذاری مستقیم بر سلامت مغز است. برای مدیریت استرس، روشهایی مانند تمرینهای تنفسی تخصصی، انجام فعالیتهای آرامشبخش، ورزش منظم و حتی محدود کردن قرار گرفتن در معرض اخبار منفی میتواند مؤثر باشد.
۵. بیتوجهی به محافظت از سر
آسیبهای مستقیم به سر و مغز از واضحترین تهدیدها برای عملکرد شناختی هستند. ضربههای مغزی، چه در تصادفات رانندگی و چه در ورزشهای پربرخورد، میتوانند عوارض کوتاهمدت و بلندمدت جدی به دنبال داشته باشند.
پائولیکی توصیه میکند هنگام رانندگی همیشه از کمربند ایمنی استفاده شود و در فعالیتهایی مانند دوچرخهسواری، اسکی، اسنوبرد، اسکیتسواری یا ورزشهایی مانند فوتبال، حتماً از کلاه ایمنی مناسب استفاده شود. پیشگیری از آسیب، سادهترین و در عین حال مؤثرترین راه برای محافظت از مغز است.
۶. انزوای اجتماعی و تنهایی مزمن
برخلاف تصور رایج، سلامت مغز تنها به عوامل جسمی محدود نمیشود. پژوهشهای مؤسسه ملی سالمندی آمریکا نشان میدهد تنهایی مزمن میتواند خطر ابتلا به زوال عقل را بیش از ۳۰ درصد افزایش دهد.
به همین دلیل، بسیاری از متخصصان مغز و اعصاب تلاش میکنند روابط اجتماعی فعال خود را حفظ کنند. پائولیکی توصیه میکند بهطور منظم با دوستان تماس بگیرید یا حتی بهتر از آن، دیدار حضوری داشته باشید. تعامل اجتماعی به کاهش احساس انزوا، کنترل نوسانات خلقی و مدیریت استرس کمک میکند و در عین حال عملکرد حافظه را تقویت میکند.
در نهایت، پیام مشترک این پزشکان روشن است: سلامت مغز نتیجه مجموعهای از انتخابهای روزمره است. ترک سیگار، خواب کافی، تغذیه سالم، مدیریت استرس، محافظت فیزیکی از سر و حفظ ارتباطات اجتماعی، همگی گامهایی عملی و در دسترس هستند که میتوانند در درازمدت از مهمترین دارایی ما یعنی مغزمان محافظت کنند. انتخابهای کوچک امروز، میتوانند کیفیت زندگی سالهای آینده را رقم بزنند.
بدون نظر! اولین نفر باشید