دود خطرناک در آشپزخانه؛ عامل پنهان افزایش سرطان ریه

اقتصادسنج| گروهی از اساتید دانشگاه IPB اندونزی با انجام یک مطالعه گسترده روی روغن‌های مخصوص پخت‌وپز به یافته‌های قابل‌توجهی دست پیدا کردند.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مواجهه با دود ناشی از روغن‌های آشپزی، به‌ویژه هنگام سرخ کردن یا تفت دادن مواد غذایی بدون استفاده از هود یا سیستم تهویه، میزان ابتلا به سرطان ریه را در زنان به طور چشمگیری بالا می‌برد.

این نتیجه از یک فراتحلیل که شامل ۲۳ مطالعه علمی بود استخراج شده و توسط دکتر دسدیانی، متخصص سلامت دستگاه تنفسی از دانشگاه IPB اندونزی ارائه گردیده است.

در این بررسی‌ها، انواع گوناگونی از روغن‌های خوراکی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتیجه نشان داد که روغن کانولا (کلزا) در مقایسه با روغن بذر کتان، و همچنین روغن حیوانی در مقایسه با روغن‌های گیاهی، خطر بیشتری برای ایجاد سرطان ریه دارند. شایان ذکر است که مطالعات اپیدمیولوژیک در چند کشور آسیایی از جمله چین، تایوان و سنگاپور نیز به نتایج مشابهی دست یافته‌اند: قرارگرفتن در معرض دود روغن‌های بسیار داغ – به‌ویژه وقتی تهویه مناسبی وجود نداشته باشد – رابطه مستقیمی با افزایش خطر سرطان ریه دارد.

دکتر دسدیانی در خصوص مکانیسم آسیب سلولی ناشی از این دودها چنین توضیح داد: یکی از ترکیبات اصلی جهش‌زا در دود روغن، ماده‌ای به نام ترانس ۲,۴ DDE است که ثابت شده بقای سلول‌های انسان را کاهش می‌دهد و آسیب جدی به DNA کروموزومی وارد می‌کند.

وی افزود که هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAH) که هنگام گرم کردن روغن در دمای بالا ایجاد می‌شوند، جزو عوامل اصلی سرطان‌زا محسوب می‌گردند. این خطر به ویژه در قاره آسیا نگران‌کننده است، جایی که هنوز بسیاری از زنان به طور فعال در منزل آشپزی می‌کنند، آن هم بدون حفاظت کافی در برابر دود و گازهای مضر.

دکتر دسدیانی به عنوان راهکار پیشگیرانه، بر لزوم کاهش تماس با این دود تأکید می‌کند و می‌گوید: استفاده از هود یا دستگاه تهویه هنگام پخت‌وپز اقدامی حیاتی به شمار می‌رود. او همچنین توصیه کرد که به جای روش تفت دادن، از شیوه‌های جایگزین پخت استفاده شود تا مواجهه با ترکیبات سرطان‌زا کاهش یابد.

این متخصص سلامت تنفسی در پایان یادآور شد که بسیاری از مردم از این خطر آگاه نیستند و تغییر در سبک آشپزی خانواده‌ها همراه با افزایش آگاهی عمومی برای کاهش خطر سرطان ریه – به ویژه در میان زنان – کاری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.