جهش سنگین قیمت خودروهای مونتاژی/ برخی مدل‌ها تا یک میلیارد تومان گران شدند
اقتصادسنج| افزایش قیمت خودروهای مونتاژی در روزهای اخیر شتاب گرفته است. در برخی مدل‌ها، قیمت‌ها تنها طی یک روز چند صد میلیون تومان جابه‌جا شده و حتی در مواردی به مرز یک میلیارد تومان نزدیک شده است.
برای نمونه، لاماری ایما طی روزهای گذشته در مجموع یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان گران شده و اکنون با نرخ حدود ۶ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان معامله می‌شود. آریزو ۸ نیز رشد یک میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومانی را ثبت کرده و به محدوده ۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان رسیده است. در همین حال، کی‌ام‌سی T9 با افزایش ۸۰۰ میلیون تومانی، به قیمت ۶ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان رسیده و کاپرا تک‌کابین B هم با جهش ۷۵۰ میلیون تومانی، در کانال ۳ میلیارد تومان خرید و فروش می‌شود.
اما افزایش‌های پیاپی و سنگین در این بخش از بازار، این پرسش جدی را مطرح می‌کند که چه عواملی پشت این رشد شتابان قرار دارد و چرا خودروهای مونتاژی ناگهان وارد مدار جهش قیمتی شده‌اند؟
وابستگی بالای مونتاژی‌ها به قطعات وارداتی
یکی از مهم‌ترین دلایل افزایش قیمت در این بخش، ساختار تولید خودروهای مونتاژی است. بخش قابل توجهی از ارزش نهایی این خودروها به قطعات و مجموعه‌های وارداتی وابسته است و همین وابستگی باعث می‌شود تغییرات هزینه‌های خارجی سریع‌تر در قیمت تمام‌شده منعکس شود. بر اساس برآورد فعالان این صنعت، قیمت نهاده‌های تولید در نیمه دوم سال گذشته حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است. این افزایش هزینه، فشار قابل توجهی بر مونتاژکاران وارد کرده و حاشیه سود آنها را کاهش داده است.
از ابتدای سال جاری نیز شرایط تامین قطعات با پیچیدگی بیشتری همراه شده است. افزایش ریسک در فرآیند ثبت سفارش، پرداخت‌های ارزی و حمل‌ونقل قطعات باعث شده هزینه تامین برای بسیاری از شرکت‌ها افزایش یابد. در نتیجه بخشی از این افزایش هزینه ناگزیر در قیمت نهایی خودروها منعکس شده است.
شوک افزایش نرخ ارز مبنای گمرک
عامل مهم دیگر در رشد قیمت‌ها به تغییر نرخ ارز مبنای گمرکی مربوط می‌شود. این نرخ که سال گذشته در حدود ۷۵ هزار تومان قرار داشت، در سال جاری به میانگین حدود ۱۵۵ هزار تومان رسیده است. افزایش چنین شاخصی به‌طور مستقیم هزینه ترخیص قطعات و خودرو را بالا برده و اثر آن به سرعت در قیمت محصولات مونتاژی دیده شده است.
از آنجا که بخش بزرگی از قطعات این خودروها از خارج کشور تامین می‌شود، هرگونه تغییر در نرخ ارز مبنای گمرکی می‌تواند به افزایش قابل توجه هزینه واردات منجر شود. همین موضوع باعث شده خودروهای مونتاژی نسبت به بسیاری از خودروهای داخلی حساسیت بیشتری نسبت به تغییرات ارزی داشته باشند.
محدودیت همکاری برخی شرکت‌های چینی
در کنار عوامل اقتصادی، تحولات مربوط به همکاری‌های خارجی نیز بر بازار تاثیر گذاشته است. برخی شرکت‌های چینی که تامین‌کننده اصلی قطعات و پلتفرم‌های خودروهای مونتاژی هستند، پیش از آغاز سال جدید محدودیت‌هایی در همکاری با شرکت‌های ایرانی اعمال کردند. این محدودیت‌ها در برخی موارد به کاهش سرعت تامین قطعات و حتی اختلال در خطوط تولید منجر شده است.
پیامد چنین وضعیتی تنها کاهش تولید نیست. نگرانی درباره آینده تامین قطعات یدکی و ادامه تولید برخی مدل‌ها نیز در میان فعالان بازار شکل گرفته است. این نگرانی‌ها فضای روانی بازار را تحت تاثیر قرار داده و در بسیاری از موارد باعث افزایش قیمت‌ها شده است.
اختلال در سمت عرضه بازار
سمت عرضه بازار خودرو نیز در ماه‌های اخیر با محدودیت‌هایی مواجه بوده است. عرضه خودرو در بخش‌های مختلف از جمله وارداتی، مونتاژی و حتی برخی خودروهای داخلی با کاهش نسبی همراه شده است. در همین حال، بخشی از تعهدات فروش خودروسازان که مربوط به سال گذشته بوده هنوز به طور کامل انجام نشده است.
این شرایط باعث شده فاصله میان عرضه و تقاضا در بازار بیشتر شود. در بازار مونتاژی‌ها این موضوع اثر پررنگ‌تری دارد، زیرا تیراژ تولید این خودروها معمولا کمتر از خودروهای داخلی است. بنابراین حتی کاهش محدود در عرضه می‌تواند به افزایش قابل توجه قیمت‌ها منجر شود.
بازگشت تقاضای عقب‌افتاده
بازار خودرو در فروردین‌ماه معمولا با رکود نسبی مواجه می‌شود. تعطیلات نوروزی و کاهش فعالیت‌های اقتصادی باعث می‌شود بخشی از معاملات به ماه‌های بعد منتقل شود. امسال نیز شرایط مشابهی در بازار دیده شد و بخشی از تقاضای خرید به تعویق افتاد.
با پایان تعطیلات و بازگشت تدریجی فعالیت‌های اقتصادی، این تقاضای عقب‌افتاده به بازار بازگشت. هم‌زمانی افزایش تقاضا با محدودیت عرضه، یکی از عواملی بود که به رشد سریع قیمت‌ها در بازار مونتاژی‌ها دامن زد.
انتظارات تورمی و نقش سفته‌بازی
عامل دیگری که در تحولات اخیر بازار نقش داشته، افزایش انتظارات تورمی است. بازار خودرو در ایران همواره نسبت به اخبار اقتصادی و ریسک‌های کلان حساس بوده و فعالان آن به سرعت به تغییرات فضای اقتصادی واکنش نشان می‌دهند. در ماه‌های اخیر نیز افزایش نگرانی‌ها درباره تورم باعث شده بخشی از تقاضای سرمایه‌ای وارد بازار خودرو شود.
در چنین فضایی، برخی سوداگران نیز با هدف کسب سود کوتاه‌مدت وارد بازار شده‌اند و با خرید و نگهداری خودرو به افزایش قیمت‌ها دامن زده‌اند. این رفتارها به‌ویژه در بازاری که عرضه محدود است، می‌تواند نوسانات قیمتی را تشدید کند.
چرا مونتاژی‌ها واکنش قیمتی شدیدتری نشان دادند؟
مجموعه این عوامل باعث شده خودروهای مونتاژی واکنش قیمتی شدیدتری نسبت به سایر بخش‌های بازار نشان دهند. وابستگی بالا به واردات، تاثیرپذیری مستقیم از تغییرات ارزی و گمرکی، محدودیت در تامین قطعات خارجی و کاهش عرضه در بازار همگی دست به دست هم داده‌اند تا دامنه نوسان قیمت در این بخش بیشتر از سایر خودروها باشد.
در چنین شرایطی، ادامه روند قیمت‌ها تا حد زیادی به وضعیت تامین قطعات، سیاست‌های ارزی و میزان عرضه خودرو در ماه‌های آینده بستگی دارد. اگر این متغیرها تغییر محسوسی نداشته باشند، احتمال تداوم نوسانات در بازار مونتاژی‌ها همچنان وجود دارد.
بدون نظر! اولین نفر باشید