بازدهی بازارهای مالی در یک سال اخیر/ سورن پلاس با رشد ۲۰۱ صدرنشین بازدهی بازارها

اقتصادسنج؛ اختلاف قیمت بازارهای مالی در یک سال منتهی به اول مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بازار‌ها در این یک سال افزایش قیمت قابل توجهی را ثبت کرده‌اند. در این میان خودرو سورن پلاس با بازدهی ۲۰۱.۲۷ درصدی بیشترین رشد را ثبت کرده و پس از آن نیم‌سکه با ۱۷۲.۴۵ درصد، شاهین با ۱۷۴.۸۶ درصد، بورس تهران با ۱۶۵.۹۸ درصد و سکه امامی با ۱۶۴.۳۵ درصد قرار دارند. مسکن حدود ۱۵۰ درصد و طلای ۱۸ عیار نیز ۱۴۹.۶۱ درصد بالا رفته است.

در سمت دیگر، مسکن با ۱۲۰ درصد، دلار با ۱۲۲.۰۷ درصد و پژو ۲۰۷ با ۱۰۶.۸۳ درصد از جمله بازار‌هایی هستند که در این مقایسه بازدهی کمتری داشته‌اند. البته این اعداد به معنای سود واقعی یا قطعی سرمایه‌گذاری نیستند و صرفاً تغییر قیمت اسمی دارایی‌ها در یک سال را نشان می‌دهند.

دلار و رشد ۱۲۲ درصدی زیر سایه ریسک سیاسی

دلار آزاد از حدود ۱۰۴ هزار تومان در اول مهر ۱۴۰۴ به ۲۳۰ هزار و ۹۵۰ تومان در اول مهر ۱۴۰۵ رسید و در نتیجه بازدهی آن ۱۲۲.۰۷ درصد بوده است.

مهم‌ترین موتور این رشد، افزایش ریسک‌های سیاسی و تحریمی، کاهش دسترسی به منابع ارزی و افزایش انتظارات تورمی بوده است. در ماه‌های اخیر، تحولات مرتبط با جنگ، تحریم‌های آمریکا و محدود شدن صادرات نفت، فشار بیشتری بر بازار ارز وارد کرده است. گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهد اقتصاد ایران با کاهش درآمد‌های نفتی و فشار‌های ناشی از تحریم و جنگ مواجه بوده است؛ بنابراین دلار در این دوره اگرچه رشد قابل توجهی داشته، اما در مقایسه با طلا، سکه، بورس و برخی خودرو‌ها در رتبه‌های پایین‌تر جدول قرار می‌گیرد.

طلا و رشد ۱۴۹ درصدی با دو موتور داخلی و جهانی

طلای ۱۸ عیار از ۹ میلیون و ۵۰۷ هزار تومان به ۲۳ میلیون و ۷۳۱ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده و بازدهی ۱۴۹.۶۱ درصدی داشته است.

رشد طلا در ایران حاصل ترکیب دو عامل بوده است که یکی افزایش نرخ ارز و دیگری جهش قیمت جهانی طلا است. طلای جهانی در این دوره تحت تأثیر نااطمینانی ژئوپلیتیک، خرید بانک‌های مرکزی و تقاضای سرمایه‌گذاری قرار گرفت. شورای جهانی طلا نیز تأکید کرده که خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی در سال‌های اخیر به شکل محسوسی افزایش یافته و تنش‌های ژئوپلیتیک یکی از عوامل مهم تقاضا بوده است.

سکه جلوتر از طلای خام

سکه امامی در این بازه از ۱۰۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ۲۷۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده و ۱۶۴.۳۵ درصد بازدهی داشته است.

نیم‌سکه نیز با رشد از ۵۳ میلیون به ۱۴۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، ۱۷۲.۴۵ درصد بازدهی ثبت کرده است. ربع‌سکه ۱۴۴.۰۶ درصد و سکه گرمی نیز ۱۳۷.۵ درصد رشد کرده‌اند.

فاصله بازدهی سکه با طلای ۱۸ عیار را می‌توان تا حدی به افزایش تقاضای سرمایه‌ای، حباب قطعات کوچک‌تر و رفتار احتیاطی سرمایه‌گذاران در دوره‌های افزایش ریسک نسبت داد. در واقع در شرایطی که انتظارات تورمی بالا می‌رود، سکه علاوه بر ارزش طلای موجود در خود، از تقاضای سفته‌بازانه نیز اثر می‌گیرد.

بورس و جهش ۱۶۵ درصدی شاخص کل

شاخص کل بورس تهران از ۲ میلیون و ۷۲۸ هزار واحد در اول مهر ۱۴۰۴ به ۷ میلیون و ۲۵۶ هزار واحد در اول مهر ۱۴۰۵ رسیده است؛ بنابراین رشد شاخص در این مدت ۱۶۵.۹۸ درصد بوده است.

بخش مهمی از رشد بورس در سال ۱۴۰۵ در شرایطی رخ داد که بازار با افزایش نرخ ارز، تورم و رشد اسمی ارزش دارایی شرکت‌ها مواجه بود. کارشناسان درباره شاخص ۷ میلیونی نیز تأکید می‌کنند که رشد شاخص در اقتصاد تورمی الزاماً به معنای افزایش متناسب ارزش واقعی سهام نیست.

در عین حال، ورود پول حقیقی نیز در مقاطعی به تقویت روند کمک کرد؛ به‌طوری که در ۲۴ شهریور ورود پول حقیقی به سهام از ۷ هزار میلیارد تومان عبور کرد.

خودرو؛ سورن پلاس صدرنشین بازدهی

در بازار خودرو، سورن پلاس از ۷۹۰ میلیون تومان به ۲ میلیارد و ۳۸۰ میلیون تومان رسیده و با ۲۰۱.۲۷ درصد رشد، بیشترین بازدهی میان دارایی‌های بررسی‌شده را ثبت کرده است.

شاهین نیز از ۹۰۷ میلیون به ۲ میلیارد و ۴۹۳ میلیون تومان رسیده و ۱۷۴.۸۶ درصد رشد کرده است. کوییک ۱۴۵.۷۲ درصد، رانا پلاس ۱۳۴.۵۷ درصد و پژو ۲۰۷، ۱۰۶.۸۳ درصد افزایش قیمت داشته‌اند.

افزایش نرخ ارز، رشد هزینه قطعات و مواد اولیه و اختلال در زنجیره تأمین از عوامل مهم رشد قیمت خودرو بوده‌اند. بررسی بازار خودرو در نیمه نخست ۱۴۰۵ نیز نشان می‌دهد نرخ ارز و تأمین قطعات اثر بیشتری از عرضه و تقاضای واقعی بر قیمت‌ها داشته‌اند.

مسکن؛ کم‌تحرک‌ترین بازار در این مقایسه

میانگین قیمت هر مترمربع آپارتمان در محدوده‌های ستارخان و صادقیه در تهران از حدود ۱۰۰ میلیون تومان به ۳۵۰ میلیون تومان رسیده و رشد ۱۵۰ درصدی را ثبت کرده است؛ که البته این ارقام حدودی است و نیازمند محاسبات جزئی‌تر است و مسکن با وجود رشد سنگین، با رکود معاملاتی و کاهش قدرت خرید خانوار‌ها روبه‌رو شده است. البته در این بازار قیمت‌ها بالا رفته‌اند، اما تقاضای مؤثر همپای قیمت رشد نکرده است. گزارش‌های بازار نیز رشد اخیر قیمت مسکن تهران را بیشتر به جهش ارز، افزایش هزینه ساخت و تشدید انتظارات تورمی نسبت می‌دهند تا رونق واقعی معاملات.

تصویر یک‌سال اخیر از بازار‌های مختلف نشان می‌دهد که دارایی‌های مالی و کالا‌هایی که سریع‌تر به نرخ ارز و انتظارات تورمی واکنش نشان می‌دهند، بازدهی بالاتری داشته‌اند. با این حال نرخ رشد بازار‌ها تقریباً مشابه بوده است. همچنین رشد اسمی قیمت‌ها در اقتصاد ایران دیگر به یک بازار محدود نیست و از ارز و طلا گرفته تا خودرو، سهام و مسکن، اثر تورم و کاهش ارزش پول ملی به شکل‌های متفاوت خود را نشان داده است.