اختلاف قیمت ارز دولتی و آزاد چقدر است؟

اقتصادسنج| فروش دلار دولتی با کارت ملی یا همان ارز دولتی که از اردیبهشت امسال با شرایط جدیدی آغاز شد، یکبار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. بانک مرکزی بعد از اوج‌گیری دلار در بازار آزاد از عرضه 500 میلیون دلار دولتی از طریق بانک‌ها خبر داد و حالا با هر کد ملی می‌توان از سهمیه هزار دلاری سالانه استفاده کرد. اختلاف قیمت دلار دولتی و آزاد مهمترین دلیل جذابیت این این شیوه فروش محسوب می‌شود اما نرخ دلار توافقی فقط پنج تا شش هزار تومان زیر بازار آزاد است. سال 1402 نیز گزارش‌هایی درباره قطع یارانه خریداران دلار دولتی منتشر شد و دولت هم به شکل غیرمستقیم این موضوع را تایید کرد.

عرضه دلار دولتی در بازار

قیمت دلار همزمان با روز‌های پایانی مرداد روی دور صعودی افتاد و بانک مرکزی هم با شروع شهریور از عرضه 500 میلیون دلار اسکناس در شبکه بانکی خبر داد. این عرضه از طریق شعب منتخب و صرافی‌های بانکی انجام می‌شود و اشخاص حقیقی و حقوقی امکان ثبت درخواست خرید دارند. در مطلب این 3 بانک دلار سهمیه‌ای می‌دهند.

سهمیه هر شخص حقیقی هزار دلار و سهمیه هر شخص حقوقی پنج هزار دلار تعیین شده است. خرید برای افراد با کارت ملی انجام می‌شود و متقاضی باید مدارک هویتی خود را در شعبه ارائه کند.

عرضه دلار دولتی با هدف افزایش عرضه رسمی و کنترل فشار تقاضا در بازار اجرا شده است. بانک مرکزی اعلام کرده عرضه 500 میلیون دلار به مرحله نخست محدود نیست و در صورت نیاز شبکه بانکی امکان افزایش مقدار فروش وجود دارد.

اختلاف بین ارز دولتی و بازار آزاد همیشه باعث می‌شود گروهی از متقاضیان برای استفاده از تفاوت نرخ و نوسان‌گیری اقدام به خرید سهمیه کنند. گزارش‌های بازار نشان می‌دهد توزیع این حجم اسکناس در 24 ساعت گذشته با کند شدن روند رشد قیمت دلار هم‌زمان شده است.

اختلاف قیمت ارز دولتی و آزاد چقدر است؟

ارز دولتی قرار بود در این طرح با نرخ توافقی مرکز مبادله عرضه شود اما نرخ اعلامی بانک‌ها برای دلار دولتی نزدیک 195 هزار تومان است.

دلار آزاد فاصله زیادی با این محدوده ندارد و حدود 200 تا 201 هزار تومان معامله شده است. البته روز چهارشنبه قیمت دلار برای ساعاتی تا کانال 199 هزار تومان پایین آمد.

دلار دولتی برای هر کد ملی هر سال فقط یکبار پرداخت می‌شود

نرخ 195 هزار تومانی برای دلار دولتی و 200 هزار تومانی برای دلار آزاد اختلاف هر دلار را حدود پنج هزار تومان می‌کند.

فردی را تصور کنید که سهمیه هزار دلار دولتی را با نرخ 195 هزار تومان می‌خرد. سهمیه هزار دلار دولتی در این حالت حدود 195 میلیون تومان هزینه دارد. ارزش همین مقدار دلار با نرخ آزاد 200 هزار تومانی به 200 میلیون تومان می‌رسد. یعنی با خرید سهمیه هزار دلار دولتی و فروش در بازار آزاد سودی معادل پنج میلیون تومان عاید می‌شود که بخشی از این پول نیز بابت کارمزد و تفاوت نرخ خریدوفروش از بین می‌رود.

شرایط خرید ارز دولتی چیست؟

خرید دلار دولتی سهمیه مشخصی دارد و از اردیبهشت 1405 سقف سهمیه اشخاص حقیقی هزار دلار تعیین شده است. هر فرد در بازه 365 روز فقط یک بار امکان استفاده از این سهمیه را دارد.

برای ثبت درخواست و خرید دلار دولتی ارائه کارت ملی و مراجعه به شعب منتخب بانک‌ها کافی است. بانک اطلاعات هویتی متقاضی را بررسی می‌کند و پس از تایید مقدار تعیین‌شده را با نرخ توافقی در اختیار او قرار می‌دهد. عرضه ممکن است در شعب بانک‌ها و صرافی‌های بانکی انجام شود.

نام این سهمیه در میان مردم با عنوان دلار سهمیه‌ای یا هزار دلار دولتی شناخته می‌شود. با این حال نرخ آن ثابت و جدا از بازار نیست و بر اساس نرخ توافقی اعلام‌شده در مرکز مبادله تغییر می‌کند.

در سال‌های گذشته گزارش‌هایی درباره اثر خرید ارز دولتی بر دهک‌بندی و قطع یارانه منتشر شده است. نخستین گزارش‌های گسترده در سال 1402 مطرح شد و در همان دوره دولت وقت اصل بررسی تراکنش‌ها و اطلاعات مالی در نظام دهک‌بندی را تایید کرد.

خرید ارز دولتی به تنهایی به معنای قطع قطعی یارانه نیست اما اطلاعات مالی و تراکنش‌های بانکی می‌تواند در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار اثر بگذارد. در صورت تغییر دهک خانوار وزارت رفاه ممکن است درباره ادامه یا قطع یارانه تصمیم بگیرد.