کارنامه بازار سهام در سال 1404/ عملکرد نسبتا مثبت شاخص‌های اصلی بورس

اقتصادسنج| سال ۱۴۰۴ برای بازار سرمایه با فضایی نسبتا امیدوارانه آغاز شد. شاخص کل بورس در نخستین روز معاملاتی سال در سطح دو میلیون و ۷۱۵ هزار واحد قرار داشت و بسیاری از فعالان بازار امیدوار بودند پس از چند سال نوسان و رکود نسبی، بورس بتواند مسیر باثبات‌تری را تجربه کند.

در هفته‌های ابتدایی سال، معاملات در فضایی محتاطانه اما نسبتا متعادل دنبال می‌شد و بازار تحت تاثیر متغیرهایی مانند نرخ ارز، سیاست‌های اقتصادی دولت و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها حرکت می‌کرد. اما این روند چندان دوام نداشت و با افزایش تنش‌های سیاسی و منطقه‌ای، فضای بازار به سرعت تغییر کرد. یک بار جنگ 12 روزه و بار دیگر جنگی که هنوز پایان نیافته است. به این ترتیب بازار سهام که از هفته دوم اسفندماه تحت تاثیر جنگ تعطیل شده، با عملکردی 11 ماهه سال 1404 را پشت سر گذاشت.

کارنامه بازار سرمایه در سال 1404

با وجود تمام فراز و نشیب‌هایی که بازار سرمایه در سال 1404 پشت سر گذاشته است، شاخص‌های اصلی بازار سرمایه در پایان سال ۱۴۰۴ عملکرد نسبتا مثبتی را ثبت کردند. شاخص کل بورس که در ابتدای سال در سطح دو میلیون و ۷۱۵ هزار و ۳۸۱ واحد قرار داشت، در پایان سال به سه میلیون و ۷۱۳ هزار و ۹۵۵ واحد رسید و رشد ۳۷ درصدی را به ثبت رساند.

شاخص هم‌وزن نیز از ۸۰۱ هزار و ۲۲۳ واحد به ۹۵۲ هزار و ۶۸۱ واحد افزایش یافت که نشان‌دهنده رشد ۱۹ درصدی است. در بازار فرابورس نیز شاخص کل از ۲۴ هزار و ۴۵۱ واحد به ۲۸ هزار و ۳۹۲ واحد رسید و بازدهی ۱۶ درصدی را ثبت کرد.

خروج 60 هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سرمایه

از منظر معاملات بازار سرمایه نیز سال ۱۴۰۴ با دادوستدهای قابل توجهی همراه بود. میانگین حجم معاملات خرد در این سال حدود ۳۰ میلیارد برگه سهم در روز ثبت شد و میانگین ارزش معاملات خرد نیز به حدود ۱۱ هزار و ۵۰۴ میلیارد تومان در روز رسید.

با این حال یکی از نکات قابل توجه در معاملات سال جاری، خروج سرمایه حقیقی از بازار بود؛ به‌گونه‌ای که در مجموع حدود ۶۰ هزار و ۸۸ میلیارد تومان پول حقیقی از بورس خارج شد که مهم‌ترین عامل آن نیز وقوع دو جنگ بود!

ریزش 20 درصدی شاخص کل پس از جنگ 12 روزه

در اواخر خردادماه، حمله رژیم صهیونی به ایران که به یک جنگ ۱۲ روزه تبدیل شد، اقتصاد کشور و بازارهای مالی را تحت تاثیر قرار داد. در جریان این درگیری‌ها، بورس تهران برای مدتی تعطیل شد و معاملات بازار سرمایه متوقف ماند. این تعطیلی که در شرایط افزایش نااطمینانی و نگرانی در فضای اقتصادی رخ داد، یکی از مهم‌ترین وقایع سال برای بازار سرمایه محسوب می‌شود.

پس از جنگ و بازگشایی بازار سرمایه، بورس با موجی از فشار فروش روبه‌رو شد. بسیاری از سرمایه‌گذاران که نسبت به آینده اقتصادی و سیاسی کشور نگران بودند، اقدام به فروش دارایی‌های خود کردند. این موضوع باعث شد شاخص کل بازار با ریزش قابل توجه 20 درصدی مواجه شود و شاخص‌ها افت محسوسی را تجربه کنند. در این دوره بخش قابل توجهی از نمادهای بزرگ بازار با کاهش قیمت همراه شدند و فضای معاملات تحت تاثیر ترس و احتیاط سرمایه‌گذاران قرار گرفت.

فروکش تنش‌های نظامی و شروع روند صعودی بورس

با گذشت زمان و فروکش کردن فضای پرتنش سیاسی، بازار سرمایه نیز به تدریج از شوک اولیه فاصله گرفت. در شهریور و پاییز، معاملات بورس آرام‌آرام به سمت تعادل حرکت کرد و نشانه‌هایی از بازگشت اعتماد به بازار دیده شد. بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند که اصلاح شدید قیمت‌ها در ماه‌های قبل باعث شده بود بخش قابل توجهی از سهام به سطوح ارزنده‌ای برسند و همین موضوع زمینه بازگشت تقاضا را فراهم کرد.

در این مقطع، برخی صنایع به‌ویژه شرکت‌های صادرات‌محور و شرکت‌هایی که از افزایش نرخ ارز منتفع می‌شدند، مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفتند. به تدریج شاخص کل نیز روندی صعودی را در پیش گرفت و توانست بخشی از افت‌های قبلی را جبران کند. این روند هرچند در ابتدا با شیبی ملایم همراه بود، اما در ادامه با تغییر برخی سیاست‌های اقتصادی در راستای حمایت از سرمایه‌گذاری، شدت بیشتری پیدا کرد.

حذف ارز ترجیحی و افزایش سرعت رشد بورس

یکی از مهم‌ترین نقاط عطف بازار سرمایه در سال ۱۴۰۴ به اواسط دی‌ماه بازمی‌گردد؛ زمانی که سیاست حذف ارز ترجیحی برای برخی کالاها اجرایی شد. این تصمیم اقتصادی تاثیر مستقیمی بر سودآوری بسیاری از شرکت‌های بورسی گذاشت و باعث شد درآمد شرکت‌ها افزایش پیدا کند. به دنبال این تغییر، نگاه سرمایه‌گذاران نسبت به آینده سودآوری بنگاه‌ها تغییر کرد و تقاضا برای سهام افزایش یافت.

همین موضوع باعث شد روند صعودی بازار سرمایه در ماه‌های پایانی سال سرعت بیشتری بگیرد. بسیاری از نمادهای بزرگ بازار رشد قابل توجهی را تجربه کردند و شاخص کل نیز به سطوح بالاتری رسید. افزایش انتظارات سودآوری شرکت‌ها و بهبود فضای بنیادی بازار، از عواملی بود که به تقویت این روند کمک کرد.

حمله آمریکا و اسرائیل و تعطیلی بازار سهام

در حالی که بازار سرمایه در ماه‌های پایانی سال در مسیر صعودی قرار گرفته بود و امید می‌رفت برای شروعی پررونق در سال 1405 آماده شود، بار دیگر تحولات سیاسی مسیر بورس را تغییر داد. حمله آمریکا و اسرائیل در روزهای پایانی سال فضای کشور را با تنش جدیدی روبه‌رو کرد و در چنین شرایطی معاملات بازار سرمایه متوقف شد. این اتفاق باعث شد سالی که با جنگ آغاز شده و با دوره‌ای از اصلاح و سپس رشد همراه بود، با یک شوک سیاسی دیگر به پایان برسد.

به این ترتیب سال ۱۴۰۴ برای بورس تهران به‌عنوان سالی متفاوت و پرحادثه در حافظه فعالان بازار ثبت شد؛ سالی که بازار سرمایه میان شوک‌های سیاسی، اصلاح‌های سنگین و جهش‌های اقتصادی در حرکت بود و در نهایت با وجود تمام این چالش‌ها توانست بازدهی مثبتی را به ثبت برساند.

تجارت‌نیوز/