علت لیز خوردن خودروهای برقی در زمستان چیست؟
اقتصادسنج| بارشهای سنگین و جادههای یخزده در زمستان، یک ضعف کمتر دیده شده در خودروهای برقی دیفرانسیل عقب را دوباره به مرکز توجه آورد.
براساس مقالهای نوشته شده در سایت caranddriver، بعد از چند روز رانندگی روی جادههایی که بیشتر شبیه پیست اسکیت بودند، گفتوگوهای روزمره در دفتر خبرنگاران به یک موضوع مشترک ختم شد: تجربه لغزش و سُرخوردن خودروهای برقی دیفرانسیل عقب، آن هم نه به خاطر گاز دادن، بلکه درست در لحظهای که راننده پایش را از روی پدال گاز برمیدارد! اما چرا این اتفاق میافتد؟
بازگشت دیفرانسیل عقب به دنیای برقیها
با گسترش خودروهای برقی، دیفرانسیل عقب دوباره به یک انتخاب رایج تبدیل شده است. بسیاری از مدلهای پایه برندهایی مثل تسلا، پورشه، هیوندای، ولوو، لوسید و فولکسواگن تنها یک موتور الکتریکی روی محور عقب دارند. نتیجه این مشخصات، خودرویی سبکتر، ارزانتر و اغلب با راندمان بهتر و برد حرکتی بیشتر است.
با اینکه همه میدانیم خودروهای دیفرانسیل عقب برای مناطق برفی مناسب نیستند، اما تجربه چیز دیگری میگوید. با یک جفت لاستیک زمستانی درست و حسابی، سالهاست که خبرنگاران کار اند درایور زمستانهای میشیگان را با انواع خودروهای دیفرانسیل عقب پشت سر گذاشتهاند و حتی در بسیاری از موارد، وزن کمتر و فرمانپذیری دقیقتر آنها را به مدلهای AWD یا تمام چرخ محرک ترجیح میدادند. بنابراین آنچنان مشکل و درگیری خاصی با این نوع خودروها وجود نداشت.
وقتی رها کردن گاز، خودش ترمز میشود
مسئله اصلی از جایی شروع میشود که پای ترمز احیاکننده به میان میآید. در خودروهای برقی، به محض برداشتن پا از روی پدال گاز، موتور الکتریکی وارد عمل میشود و با کاهش سرعت خودرو، انرژی را به باتری بازمیگرداند. این ویژگی باعث شده تا رانندگی تکپداله به یک عادت روزمره تبدیل شود.
اما در شرایطی که تنها موتور روی محور عقب قرار دارد و سطح جاده بهشدت لغزنده است، همین ترمز اولیه و ملایم میتواند چسبندگی لاستیکهای عقب را از بین ببرد. بنابراین عقب خودرو شروع به سر خوردن میکند، آن هم بدون اینکه راننده حتی پدال ترمز را لمس کرده باشد.
درست است که سیستمهای کنترلی خودرو خیلی سریع وارد عمل میشوند و ترمز احیاکننده را قطع میکنند، اما مشکل اینجاست که لغزش آغاز شده و سیستم کنترل پایداری نمیتواند اصطکاکی خلق کند که وجود ندارد.
در تجربههای خبرنگاران کار اند درایور، خودروها وارد چرخش کامل نشدند، اما بیشفرمانی شدیدی ایجاد شد؛ حالتی که کنترل آن برای بسیاری از رانندگان، بهخصوص در ترافیک شهری و جادههای باریک یخزده بسیار استرسزاست. چیزی که شاید در یک محوطه باز سرگرمکننده باشد، اما در مسیر رفتن به محل کار میتواند ترسناک و خطرناک شود.
ترمز احیاکننده؛ نسخه مدرن ترمز دستی
اگر این حس برایتان آشناست، بیدلیل نیست. این رفتار دقیقا شبیه همان تکنیک قدیمی کشیدن و رها کردن ناگهانی ترمز دستی برای شروع دریفت است.
شدت این بیشفرمانی در خودروهایی که لاستیک مناسب زمستان ندارند، بهمراتب بیشتر است. برای مثال، ولوو EX۳۰ دیفرانسیل عقب با لاستیکهای چهارفصل فابریک، یکی از بدترین تجربهها را رقم زد. حالا تصور کنید همین شرایط با لاستیکهای فرسوده میتواند چقدر فاجعهبار باشد. حتی لوسید ایر پیور مجهز به لاستیکهای زمستانی هم کاملا مصون نبود و لغزشهای عقب آن هم راننده و هم اطرافیان را نگران میکرد.
آزمون روی یخ؛ جایی که مشکل خودش را نشان میدهد
در آزمایشی که خبرنگاران همراه با مهندسان لوسید در پیست زمستانی انجام دادند، روی برف فشرده مشکل چندانی دیده نشد؛ چون هنوز مقداری اصطکاک وجود داشت. اما شبیهسازی تعویض خط روی یخ صیقلی، بلافاصله باعث لغزش عرضی شد.
بهمحض شروع لغزش، ترمز احیاکننده قطع میشود، اما وقتی چسبندگی تقریبا صفر است، خودرو راهی برای بازگشت سریع به مسیر ندارد و همین چند لحظه، برای ترساندن هر رانندهای کافی است.
چرا AWD اینجا بهتر عمل میکند؟
در خودروهای برقی دو دیفرانسیل، ترمز احیاکننده بین هر دو محور تقسیم میشود. این موضوع شاید همچنان مرز اصطکاک را به چالش بکشد، اما مثل ترمزگیری ناگهانی فقط روی محور عقب، باعث لغزش شدید دم خودرو نمیشود.
علاوه بر این، سیستمهای دو موتوره میتوانند با توزیع هوشمند گشتاور، به بازگرداندن خودرو به مسیر مستقیم کمک کنند؛ مزیتی که مدلهای تکموتوره از آن بیبهرهاند.
راهحل ساده اما حیاتی
خوشبختانه راهحل پیچیدهای وجود ندارد. پیش از حرکت در شرایط برفی و یخی، ترمز احیاکننده را خاموش کنید یا اگر امکان خاموشی کامل وجود ندارد، آن را روی کمترین سطح تنظیم کنید.
خبرنگاران همین مانورهای لغزنده را با تنظیمات پایین انجام دادند و نتیجه کاملا متفاوت بود؛ بدون لغزش، بدون استرس و با پایداری قابلقبول.
این موضوع برای خودروسازان ناشناخته نیست. دفترچه راهنمای خودروهایی مثل تسلا مدل Y، لوسید ایر و ولوو EX۳۰ صراحتا توصیه میکند که در شرایط برفی و یخی از تنظیمات پایینتر ترمز احیاکننده استفاده شود.
با این حال، بسیاری از رانندگان خودروهای برقی یا هرگز این بخش را نخواندهاند یا اهمیتش را دستکم گرفتهاند. در حالی که همین یک تنظیم ساده میتواند تفاوت میان یک رانندگی آرام و یک لحظه دلهرهآور باشد.
خودروهای برقی بازار ایران هم این مشکل را دارند؟
بسیاری از خودروهای برقی در بازار ایران (مثل فولکسواگن ID.۴ یا آئودیهای وارداتی) دیفرانسیل عقب و مجهز به ترمز احیاکننده هستند. در این خودروها وقتی ترمز احیاکننده روی حالت قوی (High) باشد، به محض برداشتن پا از روی گاز، یک نیروی بازدارنده قوی فقط به چرخهای عقب وارد میشود. این دقیقا مثل این است که روی یخ، ترمز دستی را کمی بکشید؛ نتیجه آن لغزیدن قسمت عقب خودرو است.
بنابراین اگر مالک یک خودروی برقی هستید، به دو قابلیت دیفرانسیل عقب و ترمز احیاکننده توجه کنید؛ اگر خودروی شما مجهز به این دو قابلیت بود، به دفترچه راهنما مراجعه کرده و نحوه تغییر تنظیمات ترمز احیاکننده را حین رانندگی در جادههای برقی بررسی کنید.
بدون نظر! اولین نفر باشید