دو سناریو پیش روی بازار خودرو/ خودرو بخریم یا دست نگه داریم؟

 اقتصادسنج| قیمت خودرو در بازار آزاد شباهتی به روزهای پایانی دی ندارد اما برای ۴۵ روز باقی مانده از هر اتفاقی ممکن است.  ساینا و کوییک دنده‌ای جزو ارزان‌ترین گزینه‌ها برای خرید خودرو صفرکیلومتر به حساب می‌آیند و آنطرف اگر سراغ فول‌آپشن‌ترین نسخه شاهین برویم، ارقام پیشنهادی فروشنده‌ها به بیش از دو میلیارد می‌رسد. افزایش قیمت خودرو از روزهای پایانی دی‌ماه آغاز شد و سناریو اول برای روزهای آینده تداوم این روند است.

اثر دلار 155 هزار تومانی و زمزمه قطعی شدن افزایش قیمت‌ها در کارخانه نیز مهمترین دلایل سناریو اول هستند. حالت دوم اما عقبگرد قیمت‌ها در 45 روز باقی مانده از سال است. اتفاقی که می‌تواند علاوه بر پشتوانه سیاسی، دلایل اقتصادی داشته باشد.

سناریوی اول: چرا احتمال گرانی خودرو در روزهای آینده وجود دارد؟

در سناریو اول فرض می‌کنیم زور متغیرهای کلان اقتصادی و حتی سیاسی بچربد. طرفداران این سناریو معتقدند که بازار خودرو به عنوان بازاری که معمولا با تاخیر کوتاه نسبت به بازار ارز واکنش نشان می‌دهد، هنوز تمام پتانسیل تورمی خود را تخلیه نکرده است. دو عامل قدرتمند در این سناریو نقش بازیگردان اصلی را ایفا می‌کنند که می‌تواند روند صعودی قیمت‌ها در بازار خودرو را حفظ کند.

1. اثر دلار 155 هزار تومانی در بازار خودرو

مهم‌ترین پیشرانه بازار خودرو نرخ ارز است. در نیمه ابتدایی بهمن 1404، قیمت دلار در بازار آزاد سقف‌های تاریخی جابه‌جا کرد و به کانال 155 هزار تومان رسید. این عدد تنها یک تغییر قیمت ساده نیست.

تجربه نشان می‌دهد رابطه مستقیمی بین قیمت خودرو و قیمت دلار وجود دارد و خودرو بعد از تاخیر چند روزه به جهش‌های ارزی واکنش نشان می‌دهد. وقتی دلار در کانال‌های بالای 155 هزار تومان تثبیت می‌شود، سیگنال مهمی به همه بازارها می‌رسد و فروشنده‌های بازار خودرو نیز به ارقام پیشنهادی اضافه می‌کنند.

اگر روند قیمت دلار در روزهای پیش‌رو در همین کانال باقی بماند یا میل به صعود بیشتر داشته باشد، موج دوم گرانی در بازار خودرو اجتناب‌ناپذیر است. تاثیر دلار 155 هزار تومانی هنوز به طور کامل در قیمت تمام مدل‌های خودرو به‌ویژه خودروهای مونتاژی و وارداتی تخلیه نشده و پتانسیل رشد بیشتر در روزهای آینده وجود دارد.

2. اثر افزایش قیمت کارخانه بر بازار خودرو

دومین عاملی که می‌تواند به ادامه روند افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد کمک کند، افزایش قیمت کارخانه است. بهمن امسال را با آپدیت جدید قیمت محصولات ایران‌خودرو آغاز کردیم و چیزی بین 50 تا 60 درصد به قیمت مدل‌های مختلف این خودروساز اضافه شد. بلافاصله وزارت صمت مخالفت کرد و با ورود دادستانی تهران به ماجرا، پیش‌فروش مرحله دوازدهم ایران‌خودرو متوقف شد.

خبرهای غیررسمی از تعدیل ضریب افزایش قیمت‌ها حکایت دارد. یعنی به جای افزایش 50 تا 60 درصدی چیزی نزدیک 20 تا 30 درصد به قیمت‌ها اضافه شود.

احتمال صدور مجوز افزایش قیمت در کارخانه تحت هر شرایطی می‌تواند دلیلی برای افزایش قیمت‌ها در بازار آزاد باشد تا حاشیه سود فروشنده‌ها حفظ شود.

سناریوی دوم: چرا ممکن است قیمت‌ها کاهش پیدا کند؟

در مقابل نگاه بدبینانه سناریوی اول نگاهی وجود دارد که طبق آن بازار خودرو حباب بزرگی را تجربه می‌کند و شرایط فعلی پایدار نیست. در این سناریو عواملی دیده می‌شوند که می‌توانند نه تنها جلوی رشد قیمت را بگیرند، بلکه باعث اصلاح و عقب‌نشینی فروشنده‌ها از قیمت‌های فعلی شوند.

1. پالس‌های مثبت دیپلماتیک؛ احتمال سقوط دلار

نیمه بهمن امسال اخبار زیای از احتمال ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا به گوش می‌رسد. دلار همیشه به این اخبار واکنش نشان می‌دهد و حساسیت بالایی به تحولات سیاسی دارد.

اگر در روزهای آینده، حتی یک سیگنال رسمی و قوی از پیشرفت مذاکرات مخابره شود، دلار چاره‌ای جز عقب رفتن نخواهد داشت. در چنین شرایطی دلار که با هیجان و ترس تا 155 هزار تومان بالا رفته، پتانسیل ریزش سریع و اصلاح عمیق دارد. ریزش نرخ ارز بلافاصله جو روانی بازار خودرو را معکوس می‌کند.

در صورتی که دلار وارد فاز اصلاحی شود، خریداران هیجانی که در روزهای گذشته وارد بازار شده بودند، به سرعت تبدیل به فروشنده می‌شوند تا از ضرر بیشتر جلوگیری کنند.

2. قفل شدن بازار در رکود؛ فروشنده‌ها خسته می‌شوند

نکته بسیار مهمی که شاید در هیاهوی قیمت دلار گم شده باشد، وضعیت واقعی کف بازار است. گزارش‌های میدانی از مراکز تعویض پلاک و نمایشگاه‌های خودرو نشان می‌دهد که حجم معاملات اصلا بالا نیست. قیمت‌ها روی کاغذ و در آگهی‌های اینترنتی بالا رفته اما در بازار خبری از خریدار نقد نیست.

قدرت خرید مصرف‌کننده واقعی را باید با سطح قیمت‌ها مقایسه کرد. شاهین پلاس سایپا به جمع مدل‌های دو میلیاردی بازار آزاد اضافه شده است. خرید دنا پلاس اتوماتیک و تارا اتوماتیک بیش از یک میلیارد 900 میلیون هزینه خواهد داشت و کف قیمت خودرو داخلی بابت مدل‌هایی مثل کوییک و ساینا حول‌وحوش 850 میلیون آب می‌خورد.

وقتی معامله‌ای در بازار نباشد، قیمت‌های بالا فقط ویترین هستند. این وضعیت که اصطلاحا رکود تورمی نامیده می‌شود، نمی‌تواند برای طولانی‌مدت ادامه داشته باشد.

فروشندهای واقعی نمی‌توانند تا ابد منتظر مشتری بمانند. وقتی خریدار در بازار نیست و تلفن‌ زنگ نمی‌خورد، فروشنده مجبور است عقب‌نشینی کند. تداوم این رکود در روزهای آینده می‌تواند منجر به شکست قیمت‌ها شود.