آینده بازار تایر چه خواهد شد؛ منتظر افزایش ۵۰ درصدی قیمت لاستیک باشیم؟

اقتصادسنج| در حالی‌ که افزایش نرخ ارز و تداوم قیمت‌گذاری دستوری، هزینه‌های تولید تایر را بالا برده است، فعالان صنعت تایرسازی هشدار می‌دهند ادامه این وضعیت می‌تواند به کاهش تولید و اختلال در عرضه منجر شود و این پرسش را پیش روی بازار قرار می‌دهد که با وجود وارد نشدن مواد اولیه، آینده بازار تایر چه خواهد شد؟

مصطفی تنها – سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با اشاره به تحولات اخیر بازار ارز، گفت: نرخ ارزی که در تالار اول تا همین یکی دو هفته پیش حدود ۷۰ هزار تومان بود، حالا به حدود ۱۳۲ هزار تومان رسیده و این اختلاف قیمت باید یک جایی تامین شود. طبیعتا نه قرار است مؤسسات خیریه این تفاوت را جبران کنند و نه شرکت‌ها می‌توانند به‌جای تامین اجتماعی یا دولت نقش حمایتی ایفا کنند.

وی افزود: وقتی چنین افزایشی در نرخ ارز اتفاق می‌افتد، اثر آن بلافاصله در زنجیره تأمین نمایان می‌شود. ما با زنجیره‌ای مواجه هستیم که بخش قابل‌توجهی از آن ارزبنیان است؛ از مواد پتروشیمی گرفته تا کربن بلک و سایر مواد شیمیایی مورد استفاده در صنعت تایر. دیگر هیچ‌کدام از این مواد با نرخ‌های قبلی به تولیدکننده عرضه نمی‌شود.

سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با تاکید بر اینکه آزادسازی نرخ‌ها کل زنجیره را در بر می‌گیرد، تصریح کرد: وقتی می‌گویند آزادسازی انجام شده یا جراحی اقتصادی در حال انجام است، این جراحی شامل همه بخش‌ها می‌شود. چه واردات مستقیم و چه تأمین مواد اولیه در داخل، همه تحت تأثیر نرخ جدید ارز قرار گرفته‌اند.

تنها ادامه داد: در شرایط فعلی حتی مشخص نیست مواد اولیه را با چه نرخی باید خریداری کنیم، اما آنچه قطعی است این است که تحول بزرگی رخ داده و مبنای ارزی صنعت به حدود ۱۳۲ هزار تومان تغییر کرده است. این نرخ نه‌فقط برای صنعت تایر، بلکه برای کلیه کالاها اعمال شده؛ چه آن‌هایی که پیش‌تر ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی دریافت می‌کردند و چه آن‌هایی که با ارز ۶۹ یا ۷۰ هزار تومانی فعالیت داشتند.

وی با اشاره به اثرات گسترده این موضوع بر بازار مصرف گفت: از تخم‌مرغ و لبنیات گرفته تا خودرو، قطعات خودرو و تایر، همه تحت تأثیر این نرخ جدید قرار می‌گیرند. کافی است به بقالی سر کوچه مراجعه کنید؛ عملاً کالایی پیدا نمی‌کنید که با قیمت دیروز یا پریروز عرضه شود.

سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر عنوان کرد: پیش‌بینی ما این است که افزایش قیمت‌ها حداقل بین ۴۰ تا ۴۵ درصد باشد و حتی احتمال رشد بیش از ۵۰ درصدی نیز وجود دارد. این یک محاسبه ساده است؛ وقتی یارانه‌ای در کار نیست و کمک‌هزینه‌ای برای واردات یا تولید در نظر گرفته نشده، طبیعی است که قیمت تمام‌شده افزایش پیدا کند.

تنها در ادامه با اشاره به آزادسازی واردات بدون انتقال ارز گفت: طبق مصوبه جدید، واردات هر کالایی بدون انتقال ارز آزاد شده و تایر هم قطعاً شامل این موضوع می‌شود. از سوی دیگر گفته شده بود امسال واردات تایر حدود ۵۰ درصد کاهش پیدا کند تا قیمت‌ها کنترل شود، اما حالا شرایطی ایجاد شده که واردات برای واردکننده صرفه اقتصادی پیدا می‌کند.

وی افزود: وقتی واردات و تولید هر دو با یک مبنای ارزی انجام می‌شود، بازار کاملاً رقابتی خواهد شد. ارزی که برای واردات مصرف می‌شود، همان ارزی است که تولیدکننده داخلی هم با آن کار می‌کند و در نتیجه مبنای قیمت‌گذاری یکی می‌شود. در چنین شرایطی، افزایش قیمت در بازار اجتناب‌ناپذیر است و آثار آن به‌زودی و طی هفته‌های آینده در بازار تایر و سایر کالاها مشاهده خواهد شد.

سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با اشاره به اینکه صنایع تایرسازی ماه‌هاست موفق به دریافت ارز از تالار مبادله ارزی نشده‌اند، گفت: در مدت بسیار طولانی عملاً ارزی به صنعت تایر تخصیص داده نشده است. از آنجا که در تالار مربوطه، موبایل و برخی اقلام ارائه می‌شد؛ اما مواد اولیه صنعت تایر عرضه نمی‌شد، کارخانه‌ها نتوانستند ارز مورد نیاز خود را تأمین کنند.

وی افزود: در برخی موارد، به واحدهای تولیدی تخصیص‌هایی در حد ۵۰ میلیون دلار داده شده، ریال آن نیز دریافت شده، اما در عمل تنها توانسته‌اند مثلا ۱۸۰ هزار دلار ارز دریافت کنند و مابقی عملاً بلاتکلیف مانده است. این روند باعث شده کارخانه‌ها ماه‌ها نتوانند مواد اولیه وارد کنند.

سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با بیان اینکه موجودی انبار مواد اولیه صنایع به‌شدت کاهش یافته است، تصریح کرد: اکنون شرایط به‌گونه‌ای است که بسیاری از کارخانه‌ها عملاً با انبارهای خالی مواجه‌اند، چراکه چندین ماه است امکان تأمین ارز از تالار مبادله ارزی وجود ندارد.

تنها ادامه داد: آخرین پیگیری‌هایی که برخی کارخانه‌ها داشته‌اند، با این پاسخ مواجه شده‌اند که اساساً مبادله‌ای وجود ندارد و به آن‌ها گفته شده ارز مورد نیاز خود را از بازار آزاد تأمین کنند. این در حالی است که حتی نرخ‌های اعلامی مانند ۱۳۲ هزار تومان هم در بازار آزاد در دسترس نیست و تولیدکننده ناچار است با قیمت‌های بالاتر ارز تهیه کند.

وی با اشاره به آزاد شدن واردات بدون انتقال ارز گفت: وقتی واردات بدون انتقال ارز آزاد می‌شود، طبیعی است که فشار تقاضا به بازار آزاد منتقل شود. در چنین شرایطی، با توجه به محدود بودن منابع بازار آزاد، افزایش نرخ ارز کاملاً قابل پیش‌بینی است و نوسانات قیمتی تشدید خواهد شد.

سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر همچنین به بلاتکلیفی صنعت در حوزه قیمت‌گذاری اشاره کرد و گفت: در شرایطی که هزینه‌های تولید به ‌شدت افزایش یافته، هنوز تکلیف قیمت‌گذاری صنعت تایر مشخص نیست. با قیمت‌های مصوب قبلی امکان فروش و ادامه تولید وجود ندارد و این مسئله فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

تنها تأکید کرد: در چنین شرایطی، منطقی است که صنعت تایر به ‌طور کامل از شمول قیمت‌گذاری دستوری خارج شود؛ چه در بخش تولید و چه در بخش واردات. رقابت در عرضه خودبه‌خود باعث تعدیل بازار می‌شود و نیازی به فشارهای قیمتی غیرواقعی نیست.