چرا قیمت مواد غذایی در جهان گران شده است؟

اقتصادسنج؛ گرانی مواد غذایی در جهان چه دلایلی دارد؟ به نظر می‌رسد که هنوز تاثیرات جنگ در اوکراین و پدیده ال نینو بیشترین تاثیر را بر این بازار می‌گذارد، در حالی‌که نمی‌توان از اثر تغییرات آب و هوایی بر کشاورزی جهان هم چشم پوشید.

تغییرات آب و هوایی، ال نینو و جنگ اوکراین باعث افزایش قیمت مواد غذایی شده است، زیرا کشورها صادرات را محدود کرده‌اند.

چگونه غذا درست می‌کنید وقتی که خرید مواد غذایی دیگر مقرون به صرفه نیست؟ این سوال در میان خانواده‌ها در سراسر جهان مطرح است، زیرا آنها با کمبود مواد غذایی ضروری مانند برنج، روغن پخت و پز و پیاز مواجه هستند.

مهمترین دلیل گرانی مواد اولیه غذایی این است که کشورها برای محافظت از ذخایر خود در برابر اثرات ترکیبی جنگ در اوکراین، تهدید ال نینو برای تولید مواد غذایی و افزایش آسیب ناشی از تغییرات آب و هوایی، محدودیت‌هایی را بر مواد غذایی صادر کرده‌اند. این یک ضربه سه گانه است که منجر به افزایش قیمت مواد غذایی و شرایط ناامیدکننده در سراسر جهان می‌شود.

قیمت پیاز در کنیا سه برابر شده است

به نقل از یورونیوز، برای کارولین کیالو، ۲۸ ساله‌ای که در پایتخت کنیا کار می‌کند، مسئله این بود که بفهمد چگونه برای دو فرزندش بدون پیاز غذا بپزد. محدودیت‌های صادرات سبزیجات توسط کشور تانزانیا، قیمت‌ها را سه برابر کرده است.

کیالو در ابتدا سعی کرد به جای آن از پیازچه استفاده کند، اما آن‌ها نیز بسیار گران شدند. مانند قیمت سایر ملزومات، مانند روغن پخت و پز و آرد ذرت. کیالو می‌گوید: «من فقط تصمیم گرفتم روزی یک بار آشپزی کنم.»

با وجود زمین‌های حاصلخیز و نیروی کار زیاد این کشور آفریقای شرقی، هزینه‌های بالای رشد و حمل و نقل محصولات و بدترین خشکسالی در دهه‌های اخیر منجر به کاهش تولید این منطقه شد. بر اساس گزارش سازمان کشاورزی مواد غذایی سازمان ملل، کنیا تا سال ۲۰۱۴ نیمی از پیاز خود را از همسایه خود دریافت می‌کرد.

جهان درگیر گرانی مواد غذایی

جوزف گلابر، محقق ارشد موسسه تحقیقات سیاست غذایی بین‌المللی، می‌گوید: «محدودیت‌های پیاز در تانزانیا در سال جاری بخشی از همه‌گیری محدودیت‌های غذایی از سوی کشورهایی است که به دلیل کمبود عرضه و افزایش تقاضا برای محصولاتشان نگران شده‌اند.»

به گفته این موسسه، در سطح جهانی، ۴۱ محدودیت صادرات مواد غذایی از ۱۹ کشور، از ممنوعیت مطلق گرفته تا مالیات اعمال شده است. هند در اوایل سال جاری صادرات برخی از برنج‌های خود را ممنوع کرد و در نتیجه تقریباً یک پنجم صادرات جهانی را کاهش داد. کشور میانمار، پنجمین تامین‌کننده بزرگ برنج جهان، با توقف صادرات برخی از غلات واکنش نشان داد.

هند همچنین محموله‌های پیاز را پس از بارندگی‌های نامنظم ناشی از تغییرات آب و هوایی به محصولات آسیب‌دیده محدود کرد. این امر باعث افزایش قیمت در همسایه بنگلادش شد و مقامات در تلاش برای یافتن منابع جدید برای این محصول هستند.

در جاهای دیگر، خشکسالی در اسپانیا بر تولید روغن زیتون تأثیر گذاشت. با روی آوردن خریداران اروپایی به ترکیه، قیمت روغن زیتون در این کشور مدیترانه‌ای افزایش یافت و مقامات آنجا صادرات را محدود کردند.

مراکش نیز که با خشکسالی پیش از زلزله مرگبار اخیر خود کنار آمد و صادرات پیاز، سیب‌زمینی و گوجه فرنگی را در فوریه متوقف کرد.

چرا قیمت مواد غذایی در سال ۲۰۲۳ نگران‌کننده است؟

این اولین بار نیست که قیمت مواد غذایی دچار آشفتگی می‌شود. قیمت‌های کالاهای اساسی مانند برنج و گندم در سال‌های ۲۰۰۷-۲۰۰۸ بیش از دو برابر شد، اما جهان ذخایر غذایی فراوانی داشت که می‌توانست از آن استفاده کند و توانست در سال‌های بعد آن را دوباره پر کند.

گلابر، اقتصاددان ارشد سابق در وزارت کشاورزی امریکا، می‌گوید: «تغییرات آب و هوایی به این معنی است که عرضه مواد غذایی می‌تواند به سرعت از تقاضا کم کند و قیمت‌ها افزایش یابد. من فکر می‌کنم افزایش نوسانات مطمئناً یک امر عادی جدید است.»

کارشناسان می‌گویند که قیمت مواد غذایی در سرتاسر جهان با تأثیر متقابل سه عامل تعیین می‌شود نحوه عملکرد ال نینو و مدت زمان ماندگاری آن، اینکه آیا آب و هوای بد به محصولات آسیب می‌زند و باعث محدودیت‌های بیشتر صادراتی می‌شود یا آینده جنگ اوکراین .

کشورهای متخاصم هر دو تامین‌کنندگان عمده جهانی گندم، جو، روغن آفتابگردان و سایر مواد غذایی هستند، به‌ویژه برای کشورهای در حال توسعه که قیمت مواد غذایی در آنها افزایش یافته است و مردم گرسنه هستند.

ال نینو یک پدیده طبیعی است که الگوهای آب و هوای جهانی را تغییر می‌دهد و می‌تواند منجر به آب و هوای شدید، از خشکسالی تا سیل شود. در حالی که دانشمندان بر این باورند که تغییرات آب و هوایی این ال نینو را قوی‌تر می‌کند، تأثیر دقیق آن بر تولید غذا تا زمان وقوع آن غیرممکن است. اما علائم اولیه نگران‌کننده است.

ال نینو چگونه بر عرضه مواد غذایی تأثیر می‌گذارد؟

هند خشک‌ترین ماه اوت خود را در یک قرن اخیر تجربه کرد و تایلند با خشکسالی مواجه است که باعث ایجاد ترس در مورد ذخایر شکر جهان شده است. این دو کشور، بزرگترین صادرکنندگان شکر پس از برزیل هستند.

بارندگی کمتر در هند همچنین امید صادرکنندگان مواد غذایی را مبنی بر اینکه برداشت جدید برنج در ماه اکتبر به محدودیت‌های تجاری پایان می‌دهد و قیمت‌ها را تثبیت می‌کند، از بین برد.

امان جولکا، مدیر Wesderby India Private Limited گفت: به نظر نمی‌رسد که قیمت (برنج) به این زودی کاهش یابد.

کشورهایی که به شدت به واردات مواد غذایی متکی هستند، بیشتر در معرض خطر هستند. به عنوان مثال، فیلیپین، طبق گفته بانک جهانی، ۱۴ درصد مواد غذایی خود را وارد می‌کند و خسارت طوفان به محصولات می‌تواند به معنای کمبود بیشتر باشد.

صاحبان فروشگاه‌های مواد غذایی در پایتخت مانیل در حال زیان‌دهی هستند، زیرا قیمت‌ها از اول سپتامبر به سرعت در حال افزایش است و مشتریانی که مواد غذایی را به صورت عمده خریداری می‌کردند، مقادیر کمتری را خریداری می‌کردند.

چارینا ام، ۳۲ ساله که فروشگاهی در بازار تراباجو دارد، می‌گوید: «دیگر نمی‌توانیم پول پس‌انداز کنیم. مثل این است که فقط کار می‌کنیم تا بتوانیم روزانه غذا بخوریم.»

تأثیر تغییرات آب و هوایی بر بارندگی

لودر، محقق امنیت غذایی در مؤسسه ISEAS-Yusof Ishak در سنگاپور، می‌گوید: «خطرات آب و هوایی محدود به برنج نیست، بلکه در مورد هر چیزی که برای رشد به بارندگی پایدار نیاز دارد از جمله دام، صدق می‌کند. سبزیجات، درختان میوه و مرغ‌ها همگی با استرس گرمایی مواجه خواهند شد و این خطر فاسد شدن غذا را افزایش می‌دهد.»

لودر در ادامه بیان کرد: «این امر باعث محدودتر شدن بیشتر مواد غذایی می‌شود و اگر صادرات غلات از اوکراین حل نشود، کمبود بیشتری در خوراک دام و کود وجود خواهد داشت.»

خروج روسیه در ماه ژوئیه از توافقنامه زمان جنگ که تضمین می‌کرد کشتی‌ها می‌توانند به طور ایمن غلات اوکراین را از طریق دریای سیاه حمل کنند، ضربه‌ای به امنیت غذایی جهانی بود و تا حد زیادی تنها مسیرهای پرهزینه و تفرقه‌انگیز در اروپا را برای صادرات این کشور جنگ‌زده باقی گذاشت.

این درگیری همچنین به تولیدات کشاورزی اوکراین آسیب رسانده است و تحلیلگران می‌گویند کشاورزان تقریباً به اندازه، ذرت و گندم نمی‌کارند.