چرا قیمت سیمان جهش ۲۴ درصدی داشته است؟

اقتصادسنج| بررسی قیمت سیمان در یک ماه گذشته حاکی از افزایش ۱۳ تا ۲۴ درصدی نرخ این محصول است؛ موضوعی که با توجه به آغاز قطعی برق در فصل گرما و افزایش قیمت سوخت سیمان دور از انتظار نبود.

قیمت سیمان اوایل هفته جاری بسته به نوع کارخانه به ۵۶ هزار و ۵۰۰ تا بیش از ۷۴ هزار تومان رسیده است. در این میان هر پاکت سیمان تیپ ۲ جاجرود ۷۴ هزار و ۵۰۰ تومان، هر پاکت سیمان تیپ ۲ تهران ۷۳ هزار تومان و سیمان ساوه نیز ۷۲ هزار و ۹۰۰ تومان قیمت دارد. کمترین قیمت نیز مربوط به کارخانه شاهرود است که هر پاکت سیمان تیپ ۲ در آن حدود ۵۵ هزار تومان عرضه می‌شود.

این در حالی است که در میانه خرداد ماه قیمت سیمان درب کارخانه‌ها حدود ۴۹ هزار و ۹۰۰ تا ۶۰ هزار تومان بوده است. بر این اساس قیمت سیمان در یک ماه ۱۳ تا بیش از ۲۴ درصد افزایش داشته است.

به نظر می‌رسد از جمله دلایل این افزایش قیمت، کاهش تولید در پی قطعی برق و همچنین انتظارات تورمی ناشی از افزایش نرخ گاز صنایع باشد.

علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، اخیرا در یک نشست خبری گفت که تولید سیمان در تابستان و زمستان کاهش می‌یابد. برای مثال سال گذشته تولید تا آغاز محدودیت‌های برق افزایشی بود، اما در تیر و مرداد تولید نسبت به بهار کمتر شد. سپس مجدد در شهریور به قبل از محدودیت‌ها برگشت و شروع به افزایش کرد. در مهر ماه تولید عادی شد تا اینکه مجدد از ۱۵ آبان که محدودیت‌های گاز آغاز شد، تولید سیمان کاهشی شد تا بهمن ماه که به چهار میلیون تن رسید و این در حالی است که که در هر ماه، میانگین تولید هفت میلیون تن بود.

حالا به نظر می‌رسد با آغاز قطعی برق صنایع در سال جاری وضعیت مشابهی بر بخش تولید سیمان حاکم است. به طور کلی ظرفیت تولید ۸۹ میلیون تن سیمان در کشور وجود دارد؛ اما به دلیل محدودیت انرژی برق و گاز، میزان تولید ۷۲ میلیون تن است.

محدودیت انرژی؛ گریبان‌گیر تولید

البته محدودیت انرژی چندین سال است که تابستان و زمستان گریبان تولید در سال‌های گذشته بخش تولید در تابستان با کمبود برق و زمستان با کمبود مواجه بوده است. این وضعیت باعث کاهش تولید، بالا رفتن هزینه‌های تولید و در مواردی حتی خسارت به دستگاه های و مواد اولیه شده است.

این در حالی است که بر اساس ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار در زمان کمبود برق، گاز یا خدمات مخابرات، واحدهای تولیدی صنعتی و کشاورزی نباید در اولویت قطع برق یا گاز یا خدمات مخابرات قرار داشته باشند و شرکت‌های عرضه‌کننده برق، گاز و خدمات مخابرات موظفند هنگام عقد قرارداد با واحدهای تولیدی اعم از صنعتی، کشاورزی و خدماتی، وجه التزام قطع برق یا گاز یا خدمات مخابرات را در متن قرارداد پیش‌بینی کنند.

همچنین هر گاه دولت به دلیل کمبودهای مقطعی به شرکتهای عرضه کننده برق یا گاز یا مخابرات دستور دهد موقتاً جریان برق یا گاز یا خدمات مخابراتی واحدهای تولیدی متعلق به شرکت‌های خصوصی و تعاونی را قطع کنند، موظف است نحوه جبران خسارت‌های وارده به این شرکت‌ها ناشی از تصمیم فوق را نیز تعیین و اعلام کند.

اما کمبود برق و عقب ماندگی در حوزه تامین برق در کشور و همچنین شرایط اجتماعی حاکم بر کشور در مقاطعی باعث شده، تامین برق و گاز منازل مسکونی در اولویت قرار بگیرد و به این قانون توجهی نشود.

امسال هم از اول خرداد ماه واحدهای تولیدی برای سه ماه باید با ۳۰ درصد کاهش یا با ۷۰ درصد ظرفیت خود فعالیت کنند. بر این اساس واحدهای تولیدی باید یا شش هفته با ۴۰ درصد ظرفیت یا یک ماه با ۱۰ درصد ظرفیت فعالیت کنند. این محدودیت عملا یعنی واحدهای تولیدی در کل سال، یک ماه را از دست می‌دهند که یعنی سه تا ۳۰ درصد در یک ماه یا ۶۰ درصد در یک و نیم ماه یا ۹۰ درصد در یک ماه که در مجموع به معنی یک ماه تعطیلی است. پیش‌تر فعالان حوزه فولاد از کاهش حدود ۱.۵ میلیارد دلاری صادرات به دلیل کمبود برق اخبر داده بودند.

تاثیر تصمیم پرحاشیه افزایش نرخ خوراک پتروشیمی بر قیمت سیمان

اما موضوعی که امسال در کنار قطعی برق برای بخشی از صنایع مشکل ایجاد کرده، افزایش نرخ خوراک پتروشیمی‌ها و صنایع است. اوایل تیر ماه تصاویری در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد که نشان می‌داد قرار است نرخ خوراک گاز ۷۰۰۰ تومان، قیمت سوخت گاز به ۴۰۰۰ تومان و سوخت سیمان به ۱۰۰۰ تومان افزایش یابد.

موضوعی که از نگاه فعالان این بخش چندان منصفانه نیست و ممکن است صنایع پتروشیمی را در مسیر ورشکستگی و تعطیلی قرار بدهد. تصمیم پرحاشیه‌ای که بررسی ابعاد آن در این گزارش نمی‌گنجد. اما آنطور که دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان توضیح داده، نرخ گاز در سال گذشته به‌ازای هر مترمکعب ۵۰۰ تومان بود که با احتساب ۱۵ درصد افزایش ارزش افزوده برای مالیات و ۱۰ درصد توسعه مناطق محروم، در مجموع این قیمت به ۶۲۵ تومان می‌رسید؛ امسال نرخ گاز به ۱۰۰۰ تومان رسیده که با احتساب این ۲۵ درصد به ۱۲۵۰ تومان می‌رسد؛ در حقیقت نرخ گاز دو برابر شده است.

به طور متوسط قیمت گاز ۱۸ درصد در قیمت تمام‌شده سیمان اثر دارد و بنابراین دو برابری شدن نرخ ارز، بشدت در هزینه‌های صنعت سیمان اثرگذار خواهد بود.

همچنین انجمن صنعت سیمان برآورد کرده که اگر اثر این افزایش نرخ گاز را در قیمت سیمان نپردازند، برای سه ماهه تابستان ۱۵۰۰ میلیارد تومان به صنعت سیمان، هزینه تحمیل خواهد کرد. در زمستان نیز این عدد دو برابر خواهد شد؛ چراکه در زمستان که از سوخت جایگزین از مناطق دورتامین صورت می‌گیرد، هزینه‌های حمل بیشتر می‌شود؛ هزینه حمل در زمستان معادل هزینه سوخت و حتی بیش از آن است. طبق پیش‌بینی‌ها تا پایان سال حدود ۶۰۰۰ میلیارد تومان بر صنعت سیمان کشور، هزینه تحمیل خواهد شد.

به نظر می‌‌رسد امسال در کنار قطعی برق که هر ساله منجر به افزایش هزینه، کاهش تولید و در مواردی افزایش قیمت‌ها می‌شود، افزایش نرخ گاز نیز بسیاری از صنایع را تحت تاثیر قرار دهد.