معنای توافق ایران و آژانس/ نه «اسنپ‌بک» و نه تغییر «دکترین هسته‌ای»!

اقتصادسنج| مصطفی نجفی تحلیلگر و کارشناس روابط بین‌الملل نوشت؛ در مذاکرات میان عباس عراقچی و رافائل گروسی در قاهره، ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به چارچوبی اولیه برای ازسرگیری همکاری‌ها و بازرسی‌ها رسیدند: ایران توضیحی دربارهٔ ذخایر اورانیوم خود ارائه خواهد کرد و سپس گفتگوها برای تعیین سازوکارهای راستی‌آزمایی و دسترسی‌ها آغاز می‌شود.

این توافق در آستانهٔ تلاش‌های سه کشور اروپایی برای فعال‌سازی مکانیزم «اسنپ‌بک» قرار دارد و عملاً پنجرهٔ دیپلماسی را باز نگه می‌دارد؛ با این‌حال، زمینهٔ اختلاف با غرب/آمریکا همچنان پابرجاست.

رافائل گروسی مدیرکل آژانس در توییتی نوشت: امروز در قاهره، با وزیر امور خارجه ایران، عراقچی، در مورد روش‌های عملی از سرگیری فعالیت‌های بازرسی در ایران توافق کردیم. این گامی مهم در مسیر درست است.

توافق ایران و آژانس بدین معناست که ایران عزم خود را برای به تعویق انداختن اسنپ‌بک جزم کرده و در این رابطه، تصمیم‌گیری شده است. هرچند باید درنظر داشت که توافق با آژانس نمی‌تواند به معنای توافق با اروپا یا آمریکا باشد، اما می تواند گام مهمی به این سو باشد.

البته ایران به خوبی از پیامدهای احتمالی دادن مجوز بازرسی‌ها به آژانس آگاه است؛ اما بدون چنین توافقی، پنجره دیپلماسی عملاً بسته خواهد شد.

همچنین این توافق بدان معناست که ایران قصد ندارد تغییری در دکترین هسته‌ای خود پس از حمله به تاسیسات‌اش ایجاد کند. این درحالی است که مقامات کشورمان از جمله علی لاریجانی بارها تهدید کرده بودند اگر به تأسیسات هسته‌ای حمله شود، جمهوری اسلامی ایران در دکترین هسته‌ای خود تجدیدنظر می کند!

به طور کلی، توافق ایران و آژانس در قاهره یک نقطهٔ امیدِ دیپلماتیک موقت است که می‌تواند زمان و فضایی برای حل سیاسی مسائل فراهم کند؛ ولی ماهیتِ فنی، حقوقی و سیاسیِ اختلاف‌ها به‌قدری پیچیده است که این توافق اولیه به‌تنهایی تضمین‌گرِ رسیدن به یک توافق بزرگتر نیست.

پیامد مثبت فوری کاهش احتمال تشدید قریب‌الوقوع تنش‌ها است، اما اگر در ادامه مسیر همکاری ها و دیپلماسی با اخلال مواجه شود، تنش نظامی و فشارهای سیاسی/تحریمی می‌تواند سرعت گیرد.