سیاست تک‌ نرخی ارز؛ مهار بازار یا تشدید انتظارات تورمی؟

اقتصادسنج| با گذشت ۴۴ روز از اجرای سیاست تک‌نرخی ارز توسط بانک مرکزی، بررسی روند معاملات نشان می‌دهد اگرچه در روزهای ابتدایی فاصله نرخ دلار در مرکز مبادله و بازار آزاد کاهش یافت، اما این شکاف بار دیگر روندی صعودی به خود گرفته است؛ موضوعی که همزمان با رشد نرخ ارز، آثار خود را در انتظارات تورمی و قیمت کالاها نیز نمایان می‌کند.

یک ماه و نیم از تک نرخی شدن قیمت ارز گذشته و دیگر خبری از نرخ تالار اول و دوم مرکز مبادله نیست؛ اتفاقی که با وجود تمامی نظرات منفی و مثبت رخ داد و در نتیجه نیز باعث افزایش قیمت دلار برای واردکنندگان و… شد.

آخرین (سه‌شنبه – ۲۸ بهمن ۱۴۰۴) نرخ هر دلار آمریکا در مرکز مبادله ۱۳۶ هزار و ۷۳۰ تومان ثبت شده که نسبت به روز قبلش(۲۷ بهمن ۱۴۰۴) افزایش حدودا ۳۰۰ تومانی داشته است.

نکته قابل توجه نیز افزایش معنی‌دار نرخ ارز مرکز مبادله از تاریخ ۱۵ دی ۱۴۰۴ تا ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ است که در بازه زمانی کمتر از ۴۴ روز، حدودا افزایش ۸۰۰۰ تومانی را تجربه کرده است. این افزایش نرخ ارز به تبع در قیمت کالاها نیز تاثیرات منفی خود را در راستای افزایش قیمت نشان داده است.

روند دلار بعد از تک نرخی شدن

روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ که سیاست تک نرخی شدن دلار توسط بانک مرکزی اجرایی شد، نرخ هر دلار آمریکا در مرکز مبادله به یکباره از ۸۴ هزار و ۸۰۰ تومان به ۱۲۸ هزار و ۶۰۰ تومان افزایش یافت (بیش از ۴۳ هزار و ۸۰۰ تومان) که با این وجود، این روند افزایشی تا روز گذشته (۲۸ بهمن ۱۴۰۴) ادامه داشته است.

نکته دیگر اینکه ۱۵ دی(روز اجرای سیاست تک نرخی شدن ارز) قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد حدود ۱۳۹ هزار و ۶۰۰ تومان بود که اکنون در آخرین قیمت (روز گذشته) به بیش از ۱۶۰ هزار تومان رسیده که نشان از افزایش ۲۱ هزار تومانی قیمت دلار در بازار آزاد دارد.

البته در روزهای ابتدایی اجرایی شدن سیاست جدی بانک مرکزی، اختلاف قیمت دلار در بازار آزاد با دلار مرکز مبادله به کم‌تر از ۵۵۰۰ تومان رسید، اما بار دیگر این اختلاف قیمت فاصله معنا داری پیدا کرد و تا کنون نیز ادامه داشته است.

هدف بانک مرکزی در عمل

یکی از اهداف مهم بانک مرکزی با توجه به اجرای سیاست دلار تک نرخی، کنترل تورم و افزایش قیمت دلار بود که با توجه به آمارهای ثبت شده، به نظر می‌رسد در دستیابی به این اهداف عملکرد محسوسی نداشته است.

یکی دیگر از اهداف بانک مرکزی نیز مقابله با فساد موجود در بحث ارز، به دلیل سیاست چند نرخی بود که به نظر می‌رسد برای بررسی این نکته باید زمان بیشتری را به بانک مرکزی داد تا شاهد دستاوردهای پیش‌بینی شده برای سیاست‌های تک نرخی در راستای کنترل فساد بود.